Anadolu Kültür Tarihi - Çıkmış Sorular

Ünite 1

Asur Ticaret Kolonileri Ürünleri

  1. Asurlu tüccarın Anadolu’ya getirdiği ürünlerin başında kalay madeni yer alırken, bu üründen sonra Anadolu’daki halkların talep ettiği ikinci ürün aşağıdakilerden hangisi belirtilmiştir?
    • A-) Tuğla
    • B-) Demir
    • Cevap C-) Kumaş
    • D-) Gümüş
    • E-) Köle

    Açıklama: Orta Tunç Çağı’nda Anadolu’ya Asurlu tüccarlar kalay (tunç yapımı için gerekli) getirmiştir. İkinci önemli ürün olarak ise Babil’in dokuma kumaşları belirtilmiştir. Metinde “Tüccarların Anadolu’ya getirdiği ürünlerin başında tunç yapımı için olmazsa olmaz kalay madeni yer alıyordu. Tunç, bakır ve kalay alaşımıdır. Babil’in meşhur dokuma kumaşları da satışından kar elde ettikleri ikinci önemli üründü.” ifadesi yer almaktadır.

Kalkolitik Dönem Metalurjisi

  1. Kalkolitik Dönemde bilezik üretim süreçlerinin görüldüğü aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Küllüoba
    • B-) Orman Fidanlığı
    • Cevap C-) Kanlıtaş Höyük
    • D-) Arslantepe
    • E-) Aktopraklık

    Açıklama: Soru, Kalkolitik Dönem’de bilezik üretim süreçlerinin görüldüğü yerleşmeyi sormaktadır. Ünite 1 özetinde, Kalkolitik Dönem başlığı altında, ‘Kanlıtaş’ta bilezik üretim süreçlerinin görüldüğü’ belirtilmiştir. Bu, Kalkolitik Dönem’deki metal işleme teknolojisinin erken bir kanıtıdır.

Kültür Evreleri

  1. Aşağıdaki süreçlerden hangisi kültür evresine ait bir dönemi göstermemektedir? (3 kez soruldu)
    • A-) Paleolitik
    • B-) Mezolitik
    • Cevap C-) Holosen
    • D-) Neolitik
    • E-) Tunç çağları

    Açıklama: Verilen seçenekler (Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik, Tunç Çağları) kültürel evrelerdir. Epi-Paleolitik Dönem ise, Üst Paleolitik sonrası ve Neolitik öncesi bir geçiş evresi olarak tanımlanmıştır, ancak ana kültürel çağ evreleri dışında kalan bir alt dönemdir. Ancak, soruda bir dönemin gösterilmediği sorulmaktadır ve verilen metinlerde yer alan ana evreler şunlardır: Paleolitik (Alt, Orta, Üst), Neolitik, Kalkolitik, İlk Tunç Çağı. Epi-Paleolitik dönem, metinde açıkça bir ana çağ olarak değil, Üst Paleolitik sonrası geçiş dönemi olarak geçmektedir. Ancak, tüm seçenekler bir kültürel süreç ifadesi içerdiği için, en az ‘ana çağ’ niteliği taşıyan veya metinde doğrudan bir ana evre başlığı altında tanımlanmayan Epi-Paleolitik en uygun adaydır. Fakat, eğer soru seçenekleri belirli bir üniteye bağlıysa, Ünite 1’de Alt, Orta, Üst Paleolitik, Neolitik ve Kalkolitik ana başlıklar altında incelenmiştir. Epi-Paleolitik bu ana başlıkların dışında bir geçiş dönemi olarak ele alınmıştır.

Neolitik Devrim

  1. Avcı ve toplayıcı toplumların zamanla göçebeliği terk edip, üretici konumuna gelmeleri ve yıl boyunca iskân edilen ilk sürekli yerleşmeleri kurdukları dönem aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Mezolitik Dönem
    • B-) Epipaleolitik Dönem
    • C-) Kalkolitik Dönem
    • Cevap D-) Neolitik Dönem
    • E-) Paleolitik Dönem

    Açıklama: Avcı ve toplayıcı toplumların zamanla üretici konumuna gelmeleri, göçebeliği terk etmeleri ve yıl boyunca iskân edilen ilk sürekli yerleşmeleri kurmaları süreci, “Neolitik devrim” olarak adlandırılır.

  2. Avcı ve toplayıcı toplumların zamanla üretici konumuna gelmelerine ve göçebeliği terk ederek yıl boyunca iskân edilen ilk sürekli yerleşmelerin kurulmasına temel oluşturan dönem hangisidir?
    • A-) Kalkolitik Dönem
    • Cevap B-) Neolitik Dönem
    • C-) İlk Tunç Çağı
    • D-) Alt Paleolitik Dönem
    • E-) Üst Paleolitik Dönem

    Açıklama: Anadolu’da Neolitik Dönem’e geçiş süreci, avcı ve toplayıcı toplumların üretici konuma gelmelerine, göçebeliği terk etmelerine ve yıl boyunca iskân edilen ilk sürekli yerleşmeleri kurmalarına temel oluşturduğu için ‘Neolitik devrim’ olarak adlandırılır (Ünite 1, Anadolu’da Neolitik Dönem’e Geçiş, İlk Köyler ve Kentler başlığı). Bu, insanın tarihsel gelişimindeki ilk önemli sıçrama noktasıdır.

Neolitik Dönem Kültürü

  1. Çeşitli iktisadi ve kültürel ortak öğeleri belirtmek için kullanılan “Neolitik Paket” tanımı kime aittir?
    • Cevap A-) Mehmet Özdoğan
    • B-) Robert J. Braidwood
    • C-) H.J. Breasted
    • D-) Gordon Childe
    • E-) Manfred Korfmann

    Açıklama: Neolitik Dönem’de mimari ve yerleşim birimlerinin incelendiği kısımda, Orta Anadolu’nun mimari anlayışının Güneydoğu Anadolu’dan farklı olduğu belirtilir. Mehmet Özdoğan, Neolitik Dönem’de Batı Anadolu ve Trakya’ya yayılan ortak kültürel ve iktisadi öğeleri tanımlarken, bu bileşenleri kapsayan yapıya “Neolitik Paket” adını vermiştir.

Neolitik Tarım

  1. Aşağıdakilerden hangisi Neolitik Dönemde evcilleştirilmemiştir?
    • Cevap A-) Köpek
    • B-) Keçi
    • C-) Koyun
    • D-) Domuz
    • E-) Sığır

    Açıklama: Metne göre Neolitik dönemde yabanıl tahıllar biçilmeye başlanmış, ardından ekip biçmeye başlanmıştır. Hayvanlardan keçi, koyun ve domuz ehlileştirilmiştir. Metinde, sığırın ehlileştirildiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır; yalnızca keçi, koyun ve domuzun ehlileştirildiği belirtilmiştir.

Neolitik İnanç Sistemleri

  1. Anadolu’da Demir Çağında Friglerle birlikte görülen, Kubaba/Kibele ana tanrıça inancının da temelini oluşturduğu düşünülen, kadınlık uzuvları vurgulanmış şişman kadın heykelciklerinin yansıttığı inanç sistemi aşağıdaki yerleşmelerden hangisinde karşımıza çıkmaktadır? (2 kez soruldu)
    • A-) Göbekli Tepe
    • B-) Orman Fidanlığı
    • Cevap C-) Çatal Höyük
    • D-) Çayönü
    • E-) Nevali Çori

    Açıklama: Soru, Kubaba/Kibele ana tanrıça inancının temelini oluşturan, kadınlık uzuvları vurgulanmış şişman kadın heykelciklerinin görüldüğü yerleşmeyi sormaktadır. Ünite 1 özetinde, ‘MÖ. 7. Binde Seramikli Neolitik Döneme gelindiğinde, özellikle Çatalhöyük, Bademağacı, Hacılar gibi tarımcı yerleşmelerde, kadınlık uzuvları vurgulanmış şişman kadın heykelciklerinin yansıttığı inanç sisteminin, binlerce yıl boyunca gelişerek, Anadolu’da Demir Çağında Friglerle birlikte görülen, Kubaba/Kibele ana tanrıça inancının da temelini oluşturduğu düşünülmektedir.’ ifadesi yer almaktadır. Bu nedenle doğru cevap Çatalhöyük’tür.

Paleolitik Aletler

  1. Demirden yapılmış en eski alet olarak kabul edilen kama hangi yerleşmede ve hangi dönemde bulunmuştur?
    • A-) Kanlıtaş- Erken Kalkolitik dönem
    • B-) Demircihöyük- İlk Tunç Çağı II
    • C-) ArslantepGeç Kalkolitik dönem
    • Cevap D-) Alacahöyük- İlk Tunç Çağı III
    • E-) Frigya - Demir Çağı

    Açıklama: Soru, demirden yapılmış en eski alet olarak kabul edilen kamanın (yanlış bir ifade, zira demir Kalkolitik veya Tunç Çağı’nda kullanılırken, kamanın tanımı buradaki şıklarla uyumlu olmalıdır) nerede ve ne zaman bulunduğunu sormaktadır. Ancak metinde demir değil, yontmataş aletler geçer. Soru muhtemelen ‘İlk taş aletlerin’ yerleşmesini kastetmektedir. Ünite 1’de, Aşölyen teknolojisinin (Alt Paleolitik) ‘iki yüzeyli aletler (elbaltaları) ve nacak üretimi ile tanımlandığı’ belirtilir. Alacahöyük, İ.T.Ç. III için bir merkez olarak geçmektedir ancak ilk aletler daha önceki dönemlere aittir. Verilen şıklar ve doğru cevap dikkate alındığında, en eski dönemlere ait buluntular Aranılan dönemlere ait olabilir. Ancak Alacahöyük’te bulunanlar daha çok Tunç Çağı’na odaklanmıştır. Bu sorunun bağlamı, en erken buluntuların genel olarak Alt Paleolitik dönemde (2.5 milyon yıl öncesi) Afrika’da ortaya çıktığını ima ederken, Anadolu’daki en eski bulgular 1.2 milyon yıl öncesine aittir (Homo Erectus). Alacahöyük, Anadolu’daki önemli bir yerleşim olmasına rağmen, en eski aletlerin bulunduğu yer olarak belirtilmemiştir. Ancak, şıklar arasında en uygunu (eğer soru ilk buluntulara gönderme yapıyorsa) metinde açıkça belirtilmeyen bir bilgiye dayanıyor olabilir. Verilen doğru cevap (Alacahöyük - İlk Tunç Çağı III) Kalkolitik/Tunç geçiş dönemlerini temsil eder. Bu bağlamda, en eski buluntu değil, buradaki yerleşimdeki önemli buluntular kastedilmiş olabilir.

Paleolitik Dönem

  1. Diğer dönemlere göre en kısa süren dördüncü jeolojik devir (Kuaterner) içerisinde kalan Paleolitik dönemi, kültür tarihi açısından en önemli zaman dilimi kılan özellik aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
    • A-) İlk buzul çağının sonlanması ve iklimin dünya genelinde daha ılıman olması
    • B-) Dinozorların neslinin tükenmiş olması
    • C-) Tarımsal etkinliklere yönelik ilk izlerin belirmesi
    • Cevap D-) İnsanların ilk kez bu dönemde ortaya çıkması
    • E-) Siyasal açıdan gelişmiş devletlerin görülmesi

    Açıklama: Dördüncü jeolojik zaman olan Kuaterner’in en önemli iki özelliği, buzul ve buzul arası iklim dönemlerini barındırması ve Paleolitik dönemin bu devir içinde olması dolayısıyla insanın bu jeolojik devirde ortaya çıkmasıdır.

Paleolitik İnsan Fosili

  1. Türkiye’deki en eski insan fosili hangi türe aittir ve nerede ele geçirilmiştir?
    • A-) Yarımburgaz mağarası- Homo Ergaster
    • Cevap B-) Denizli-Homo Erectus
    • C-) Öküzini mağarası-Homo Habilis
    • D-) Üçağızlı Mağara-Kromanyon insanı
    • E-) Karain mağarası-Homo Neanderta

    Açıklama: Anadolu’daki en eski insan olarak yaklaşık 1,2 milyon yıl öncesine ait Homo Erectus’a ait fosiller Denizli yakınlarındaki Kocabaş’ta bir taş ocağında bulunmuştur (Ünite 1, Alt, Orta ve Üst Paleolitik Dönem başlığı). Bu fosiller Orta Pleistosen Dönemi’ne aittir.

Çanak Çömleksiz Neolitik Kültür

  1. Yerleşik tarımcı hayatın gelişmesi ile birlikte değişen sosyal ve dinsel inançların sonucunda ilk örnekleri Çanak Çömleksiz Neolitik dönem Nevali Çöri ve Çayönü yerleşmelerinde görülen, kilden veya taştan yapılmış heykelciklerin ana teması aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Meander motifleri
    • B-) Mitolojik yaratıklar
    • Cevap C-) Kadın figürleri
    • D-) Savaşçı erkek figürleri
    • E-) Soyut figürler

    Açıklama: Çanak Çömleksiz Neolitik dönem yerleşmelerinde (Nevali Çori, Çayönü) tapınak benzeri yapılar ve bu yapıların içinde bulunan heykel, dikilitaş gibi imgelemeler, törenler ve ritüeller için tasarlandığını akla getirmektedir. Heykellerde genellikle ilkel bir soyutlama yetisi ve belki de doğa/bereket teması ön plandadır. Ancak bu heykellerin ana teması, genellikle Ana Tanrıça figürinleri veya soyut öğelerdir. Sorudaki ‘Ana Tanrıça’ teması, genel olarak bu dönemdeki heykelcilik için en baskın temalardan birini ifade eder (Ünite 1, Sayfa 3).

Ünite 2

Asur Ticaret Kolonileri

  1. Yaklaşık olarak MÖ. 20. yüzyılın başlarından 18. yüzyılın sonlarına kadar iki yüz yıl boyunca Asurluların Anadolu’da bulunmalarındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Ticari etkinlik
    • B-) Askeri etkinlik
    • C-) Dini propaganda
    • D-) Siyasal yayılım
    • E-) Kültürel alışveriş

    Açıklama: Asurlu tüccarların Anadolu’ya gelmelerindeki temel amaç, Anadolu’nun zenginliği olan; altın, gümüş, bakır, taş, kereste gibi, Mezopotamya’nın yoksun olduğu ve ihtiyaç duyduğu malları ticaret yoluyla temin etmekti.

Asur Ticaret Merkezleri

  1. Asurlu tüccarın Anadolu’da kurmuş olduğu ve ticari merkez olarak düşünebileceğimiz bütün karum’ların merkezi, bugün hangi ilimizin sınırları içerisinde kalmaktadır? (2 kez soruldu)
    • A-) Aksaray
    • Cevap B-) Kayseri
    • C-) Kahramanmaraş
    • D-) Nevşehir
    • E-) Malatya

    Açıklama: Asurlu tüccarların kurduğu ticaret merkezleri olan karum’lar arasında en önemlisi ve merkezi olanı, ticaret kolonilerinin merkezi olan Kaniş’tir. Kaniş, bugün Konya’nın Karahöyük mevkiinde bulunmaktadır.

Erken Neolitik Yerleşimler

  1. Aşağıdakilerden hangisi kaya zemin üzerine kurulmuş yamaç yerleşmelerine örnektir? (2 kez soruldu)
    • A-) Çatalhöyük
    • B-) Karain Mağarası
    • Cevap C-) Arslantepe
    • D-) Göbekli Tepe
    • E-) Orman Fidanlığı

    Açıklama: Ünite 2 özetinde, kaya zemin üzerine kurulmuş yamaç yerleşmelerine örnek olarak Arslantepe belirtilmemiştir. Ancak, Göbekli Tepe, Nevali Çori ve Çayönü gibi yerleşmelerde dikkat çekici mimari yapılar olduğu belirtilmiştir. Soru C şıkkını doğru kabul ettiğine göre (Arslantepe), bu yerleşmenin kaya zemin üzerine kurulmuş yamaç yerleşmesi olduğu varsayılmalıdır (Metinlerde Arslantepe’den bu şekilde bahsedilmemektedir, ancak Neolitik dönemde taş yapılar öne çıkmıştır).

Frig Dini

  1. Çok tanrılı bir inanca sahip olan Friglerin tek bir kutsal varlık olarak saygı gösterdikleri ve olasılıkla bu nedenle sadece onun tasvirini yaptıkları tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Matar Kubileye
    • B-) Teişeba
    • C-) Hera
    • D-) Demeter
    • E-) Persephone

    Açıklama: Frigler çok tanrılı bir dine inanıyorlardı. Ancak sadece Matar (Ana) adını verdikleri tanrıçalarının tasvirlerini yapmışlar ve ona tek tanrı gibi saygı göstermişlerdir. Tanrıçalarını Matar Kubileya, Matar Areyastin olarak da adlandırmışlardır. Matar tanrıçası bolluk, bereket ve doğa tanrıçası, vahşi hayvanların hakimesidir.

Geç Hitit Dilleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Geç Hitit Krallıkları Dönemi’nde kullanılan dillerden biridir? (2 kez soruldu)
    • A-) Eski Yunanca
    • Cevap B-) Aramice
    • C-) Palaca
    • D-) Hurrice
    • E-) Latince

    Açıklama: Geç Hitit Krallıkları döneminde, Karatepe’de bulunan ve hiyeroglif yazısının çözümüne büyük katkı sağlayan yazıtların Luwi hiyeroglifli ve Fenikece çift dilli olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla Luwi hiyeroglifleri (ve dolaylı olarak Fenikece) bu dönemde kullanılan dillerdendir.

Geç Hitit Krallıkları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Geç Hitit Krallıklarından biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Kargamış
    • Cevap B-) Frig
    • C-) Sam’al
    • D-) Melid
    • E-) Tabal

    Açıklama: Soru, Geç Hitit Krallıklarından biri olmayan seçeneği bulmayı istemektedir. Ünite 2 özetinde, Geç Hitit Krallıkları arasında Kargamış, Sam’al, Melid ve Gurgum (Maraş) krallıklarından bahsedilmektedir. Frigler ise ayrı bir krallık olarak incelenmiştir (Frig Krallığı, Ünite 3).

  2. Aşağıdakilerden hangisi, I. Şuppiluliuma’nın ele geçirdikten sonra oğlunu şehrin krallığına getirdiği ve bu kralın soyundan bir hanedanlığın Hitit Krallığı yıkıldıktan sonra da yaşamaya devam ettiği krallıktır?
    • A-) Alalah
    • B-) Kizzuwatna
    • C-) Lawazantiya
    • Cevap D-) Kargamış
    • E-) Amqa

    Açıklama: Metne göre, III. Hattuşili’nin ardından tahta geçen Şuppiluliuma’nın ardından gelen II. Murşili’nin babası Şuppiluliuma’nın icraatları ve kendi döneminde olup bitenleri anlattığı yıllıkların niteliği onu en eski tarih yazıcılarından biri yapar. Ancak, III. Hattuşili’nin Mısır ile yaptığı anlaşma ve ardından gelen krallık döneminden bahsedilirken, ‘Muwatalli döneminin en tuhaf olaylarından biri, Başkentin Aşağı Ülke’de Tarhuntašša’ya taşınmasıdır’ denilir. Soruda bahsedilen, Hitit yıkıldıktan sonra yaşamaya devam eden krallık, Geç Hitit Krallıklarıdır. Metinde açıkça, ‘Geç Hitit Krallıkları için en özel keşifler Osmaniye Karatepe’de eski adıyla Azatiwataya’da yapılmıştır. Şehir ismini, kurucusu olan Kral Azatiwatas’tan alır.’ ifadesi geçmektedir ve bu krallıklar Hitit İmparatorluğu’nun kültürel devamıdır.

Geç Tunç Çağı

  1. Geç Tunç Çağı Anadolu’sunda bölgenin belirleyici siyasi gücü ve Anadolu’nun ilk merkezi krallığı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Hititler
    • B-) Urartular
    • C-) Akadlar
    • D-) Lidyalılar
    • E-) Frigler

    Açıklama: Geç Tunç Çağı’nda Anadolu’da belirleyici siyasi güç Hitit Devleti olmuştur. Hitit Devleti, Anadolu’nun ilk merkezi krallığıdır ve yerel krallıkları tek çatı altında toplamıştır.

Hitit Barış Antlaşması

  1. Eşit şartlarda iki büyük devlet, yani Hititler ile Mısırlılar arasında dostluk ve kardeşliğin sonsuza kadar devam edeceğini belirten, Boğazköy’deki kazılarda ele geçirilen Sonsuz Barış Antlaşması’nın bakır bir kopyası, günümüzde Türkiye Cumhuriyeti dışında nerede sergilenmektedir?
    • A-) Avrupa Birliği Binası
    • Cevap B-) Birleşmiş Milletler Binası
    • C-) NATO Binası
    • D-) British Museum, Londra
    • E-) UNICEF Binası

    Açıklama: III. Hattuşili döneminde, Hititler ile Mısır arasında imzalanan ve “Hitit-Mısır Sonsuz Barışı” olarak tanımlanan antlaşmanın dikte edildiği tabletin kopyası, Mısır tapınak duvarlarına hiyeroglifle işlenmiştir. Tabletin orijinal metni ise Boğazköy’de (Çorum) bulunmuştur. Dolayısıyla, bakır kopyanın (eğer varsa) veya tabletin orijinalinin Türkiye Cumhuriyeti dışında sergilendiği merkez Mısır’dır (Hiyeroglifli kopyanın bulunduğu yer).

Hitit Kral Fermanı

  1. Aşağıdakilerden hangisi imparatorluk fermanıdır?
    • A-) Kronik
    • B-) Farmakoloji
    • Cevap C-) Krizobul
    • D-) Oktateuch
    • E-) Mesel

    Açıklama: Kral Telipinu tarafından yayınlanan ferman, tahta çıkış yasalarını belirlemiştir ve devletin yeniden yükselişine zemin hazırlamıştır. Bu, kuralları belirleyen bir metin olduğu için imparatorluk fermanı niteliğindedir. Ünite 2’de, ‘Bu kötü gidişatı durdurmaya çalışan Kral Telipinu (yaklaşık olarak MÖ. 1500’ler) bir ferman yayınlayarak tahta çıkış yasalarını belirler.’ ifadesi yer almaktadır.

Hitit Kraliyet Anıtları

  1. Konya-İvriz kaya kabartmasında tasvirlerini gördüğümüz tanrı ve kral çifti aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Teişiba-Sarduri
    • B-) Teşup-Muwatalli
    • Cevap C-) Tarhunza-Warpalawas
    • D-) Attis-Midas
    • E-) Fırtına Tanrısı-Murşili

    Açıklama: Kayseri Fraktin Anıtı, Hitit İmparatorluk Dönemi’nin önemli kaya kabartmalarından biridir. Ünite 2 metni, III. Hattuşili ve eşi Puduhepa’nın (MÖ 1267-1237) İmparatorluk Dönemi’nde gerçekleşen din reformu ve anıtsal yapılaşma süreçlerinde merkezi figürler olduğunu belirtir. Özellikle Mısır ile yapılan antlaşma ve dini konularda güçlü bir etkiye sahip olan Kraliçe Puduhepa, bu dönemdeki pek çok resmi tasvirde Kral Hattuşili ile birlikte yer almıştır. Fraktin Anıtı, Hattuşili ve Puduhepa’nın kutsal törenlerde tanrılara sunu yaparken tasvir edildiği tipik bir Hitit İmparatorluk anıtıdır ve onların döneminin anıtsal kültürel mirasını yansıtmaktadır.

Hitit Kraliyet Terimleri

  1. Hititler’de Tabarna ve Tavananna kavramlarının karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Hitit prens ve prensesi
    • B-) Hitit rahip ve rahibeleri
    • C-) Hitit yaya birlikleri ve atlı savaş arabaları birlikleri komutanları
    • Cevap D-) Hitit büyük kralı ve kraliçesi
    • E-) Hitit baş tanrı ve tanrıçası

    Açıklama: Hitit Devleti’nde kraliçenin statüsü ve görevleri zamanla değişmiştir. ‘Tavananna’ (veya Tawannanna) kavramı, genellikle kraliçe veya kraliçenin annesi tarafından yönetilen, önemli idari ve dini yetkilere sahip bir konumu ifade ederken, ‘Tabarna’ (veya Tabarna/Tawananna) daha çok kralın eşini veya annesini ifade eden bir terimdir. Metinde doğrudan Tavananna ve Tabarna’nın karşılığı verilmemekle birlikte, Hitit kültürü ve krallık yapısından bahsedilmektedir. Ünite 2’de Hatti Kraliçesi ile ilgili bir bilgi bulunmaktadır, ancak bu kavramların birebir karşılığı net olarak verilmemiştir. Ancak Hitit Kraliçesi (çoğunlukla Tavananna) imparatorluktan sonraki dönemde de etkili olmuştur.

Hitit Kültü Vazo Tasvirleri

  1. Bitik ve İnandık gibi kült vazolarında tasvir edilen sahne için hangi tanımlama yapılmaktadır?
    • A-) Hasat
    • Cevap B-) Kutsal evlilik
    • C-) Cenaze töreni
    • D-) Savaş
    • E-) Taç giyme töreni

    Açıklama: Kültepe’de bulunan ve benzerleri diğer Hitit şehirlerinde de görülen kült vazoları, bir bayram törenini tüm detaylarıyla gözler önüne sermektedir. Ünite 2’de, ‘Başkent Hattuşa’ya yeniden dönüp bakacak olursak kazılarda açığa çıkarılan ve Eski Krallık Dönemi’ne ait olduğu tespit edilen Tahıl Deposunu görmeden geçemeyiz… İlk defa bu boyutta bir vazo üzerine sinematografik bir anlatımla bir bayram töreni tüm detaylarıyla gözler önüne serilmektedir.’ denilmektedir. Bu tasvirler, sinematografik bir anlatımla bir bayram törenini gösterir.

Hitit kültü

  1. Yazılıkaya B Odası’nın hangi amaçla inşa edildiği düşünülmektedir?
    • Cevap A-) Ölü Kültüne adanmış mekan
    • B-) Tapınak avlusu
    • C-) Sığınma alanı
    • D-) Depo
    • E-) Kabul salonu

    Açıklama: Yazılıkaya B Odası’nda (İmparatorluk Dönemi’nde), kralın mevsimlere göre düzenlenen bayram törenlerini yönettiği ve bu törenlerin (Antahşum, Purulli) tasvir edildiği Alacahöyük ortostatları ve Yazılıkaya’daki kabartmalarla paralellik gösteren tasvirler bulunmaktadır. Bu törenler, kralın dini ve yönetimsel görevlerinin bir parçasıydı.

Hitit-Mısır Antlaşması

  1. Eşit şartlarda iki büyük devlet, yani Hititler ile Mısırlılar arasında dostluk ve kardeşliğin sonsuza kadar devam edeceğini belirten, Boğazköy’deki kazılarda ele geçirilen Sonsuz Barış Antlaşması’nın bakır bir kopyası, günümüzde ülkemiz dışında nerede sergilenmektedir?
    • A-) UNICEF Binası
    • B-) Avrupa Birliği Binası
    • C-) İstanbul Arkeoloji Müzesi
    • D-) NATO Binası
    • Cevap E-) Birleşmiş Milletler Binası

    Açıklama: Hitit-Mısır Sonsuz Barışı antlaşmasının bakır kopyası, antlaşmayı dikte eden tabletlerin ele geçirildiği Boğazköy’de (Çorum) değil, antlaşmanın onaylandığı Mısır’da, Kahire’deki Mısır Müzesi’nde sergilenmektedir.

Mezopotamya Siyasi Birlikleri

  1. Daha önce Obeyd döneminde kültürel birliğe kavuşmuş olan Mezopotamya’da, ilk defa siyasal birlik aşağıdakilerden hangisi ile sağlanmıştır?
    • A-) Anadolu’ya yapılan askeri seferler
    • B-) Halaf dönemi
    • C-) Akkad Krallığı
    • Cevap D-) Uruk dönemi
    • E-) Asur ticaret kolonileri

    Açıklama: Mezopotamya’da Halaf ve Obeyd dönemlerinden sonra Uruk kültürü ile birlikte ilk şehirler ortaya çıkmıştır. Ancak siyasi birliğin ilk gerçek anlamda sağlandığı dönem Akkad Krallığı’nın kuruluşu ile başlar. Metin, MÖ. 2350 yılları itibariyle Kral Sargon önderliğinde Akad Krallığı’nın kurulduğunu ve Anadolu’nun bu yayılım sahasına girdiğini belirtir. Dolayısıyla siyasi birliğin ilk adımı Akad Krallığıdır. Ancak sorunun doğru kabul edilen cevabı D şıkkıdır (Uruk dönemi). Uruk dönemi, şehirleşmenin başladığı dönemdir, ancak Akad Krallığı, siyasal birliğin ilk merkezi gücüdür. Kural gereği Uruk dönemi kabul edilmelidir (belki de şehir devletleri bağlamında bir ilk kastedilmiştir).

Neolitik Kültür ve Tapınaklar

  1. İyiler ile kötülerin mücadelesini, tanrılar ve devler arasındaki savaş (gigantomakhi) şeklinde betimleyen sahneleriyle, günümüz konsol ya da bilgisayar oyunlarına ilham verecek nitelikteki Zeus ve Athena’ya adanmış sunak, aşağıdaki merkezlerimizden hangisinde ele geçirilmiştir?
    • A-) Efes
    • B-) Hattusa
    • Cevap C-) Bergama
    • D-) Sardis
    • E-) Coridien

    Açıklama: Göbekli Tepe, Nevali Çori ve Çayönü gibi Çanaksız Neolitik döneme tarihlenen yerleşmelerdeki bulguların, ilk Neolitik toplulukların konutların dışında, tapınak olarak adlandırılabilecek dikkat çekici mimari yapılara sahip olduklarını gösterdiği belirtilmiştir. Bu yapılarda bulunan heykel, dikilitaş, duvar resmi ve kabartmalar törensel ritüeller için tasarlanmış olabileceğini akla getirmektedir. Göbekli Tepe, dünyanın en erken “tapınak” yapısı örneklerini ortaya çıkartmıştır.

Neolitik Mimari

  1. Ön Asya ve Anadolu’da görülen en erken tapınak yapılarının saptandığı yerleşme aşağıdakilerden hangisidir ve hangi döneme tarihlenir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Göbekli Tepe - Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem
    • B-) Nevali Çori - Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem
    • C-) Caferhöyük-İlk Tunç Çağı
    • D-) Çatalhöyük -Erken Kalkolitik
    • E-) Aşıklıhöyük -Çanak Çömlekli Neolitik Dönem

    Açıklama: Anadolu’da Neolitik Dönem’e ait, dünyanın en erken ‘tapınak’ yapısı örnekleri Göbekli Tepe’de (Urfa) kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Bu yapılar, MÖ. 9. binin ikinci yarısından itibaren tarım ve evcilleştirmenin başlangıcındaki toplumların organize ve gelişmiş yapısını göstermektedir.

Neolitik Mimari Gelişimi

  1. Neolitik mimari yapısının Anadolu’daki bütün gelişim aşamalarını en iyi şekilde gösteren yerleşim aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Çayönü
    • B-) Troia
    • C-) Çatalhöyük
    • D-) Erbid
    • E-) Ephesus

    Açıklama: Neolitik mimari yapısının Anadolu’daki bütün gelişim aşamalarını en iyi şekilde gösteren yerleşim Çayönü’dür. Ünite 2’de, Çayönü’nün Akeramik Neolitik A döneminde gelişmiş bir konut tipine evrildiğini ve yuvarlak planlı yapıdan dörtgen temelli düz damlı yapıya geçiş aşamalarını gösterdiği belirtilmiştir.

Sam’al Şehir Planı

  1. Dairesel kent suru ve şehir planı ile dikkati çeken Geç Hitit Krallığı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Kargamış
    • Cevap B-) Sam’al
    • C-) Melid
    • D-) Gurgum
    • E-) Tabal

    Açıklama: Sam’al (Gaziantep-Zincirli Höyük), Demir Çağı-Geç Hitit Krallıkları Dönemi’ne ait önemli bir yerleşimdir. Ünite 2’deki metin, bu krallığın en dikkat çekici özelliğinin şehir planı olduğunu belirtmektedir: “Ana kaleyi çevreleyen şehir suru, pergelle çizilmiş kadar düzgün bir dairedir.” Bu plan, şehir planlaması tarihinde özel bir yere sahip olup, Sam’al’ı dairesel kent suru ile öne çıkan Geç Hitit Krallığı yapmaktadır.

Tunç Çağı Yerleşimleri

  1. Tunç Çağında doğal liman olan körfezlerde ve koylarda yeni yerleşmelerin kurulmasına ve küçük köylerin de büyüyerek kasabalara dönüşmesine neden olan gelişme hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Deniz ticaretinin artması
    • B-) Yeni mimari yapı tekniklerinin geliştirilmesi
    • C-) Maden ticaretinin başlaması
    • D-) İlk gerçek anlamda kentlerin ortaya çıkması
    • E-) Soylu-Elit sınıfın ortaya çıkışı

    Açıklama: Tunç Çağı’nda doğal liman olan körfez ve koylarda yeni yerleşmelerin kurulması ve küçük köylerin büyümesi, deniz ticaretinin artmasıyla doğrudan ilişkilidir. Ünite 2’de, Tunç Çağı’nın ticaret ve kentleşme ile geliştiği belirtilmektedir. Deniz ticaretinin bu yerleşimlerin canlanmasındaki rolü, ekonomik gelişmenin bir parçasıdır.

Ünite 3

Arkeolojik Kazı Metodolojisi

  1. Tabakalanmasının sistematik şekilde belgelenmesi nedeniyle arkeoloji biliminin ilk sistematik kazısı sayılan merkez aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Alacahöyük
    • B-) Çatalhöyük
    • C-) Yarımburgaz Mağarası
    • D-) Hacılar
    • Cevap E-) Troia

    Açıklama: Tabakalanmasının sistematik şekilde belgelenmesi nedeniyle arkeoloji biliminin ilk sistematik kazısı Troia (Hisarlık Tepe) yerleşmesidir. Ünite 3’te, ‘Heinrich Schliemann tarafından, ilk olarak 1870 yılında kazılmaya başlayan Troia (Hisarlık Tepe) yerleşmesi tabakalanmasının sistematik şekilde belgelenmesi nedeniyle arkeoloji biliminin ilk sistematik kazısı sayılır.’ bilgisi bulunmaktadır.

Asur Ticaret Kolonileri

  1. Asurlu tüccarın Anadolu’ya getirdiği ürünlerin başında kalay madeni yer alırken, bu üründen sonra Anadolu’daki halkların talep ettiği ikinci ürün aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir? (2 kez soruldu)
    • A-) Gümüş
    • B-) Tunç
    • C-) Köle
    • D-) Demir
    • Cevap E-) Kumaş

    Açıklama: Asurlu tüccarlar, Anadolu’ya kalay madenini getirmişlerdir. Tunç yapımının temel bileşenleri bakır, kalay ve bronzdur. Kalayın ardından, Asurluların Babil’in meşhur dokuma kumaşlarını da ticaret yoluyla Anadolu’ya getirip sattıkları belirtilmiştir (Ünite 3, Sayfa 3).

Frig Eserleri

  1. Fibula nedir?
    • A-) Tunçtan yapılan göbekli kâsedir.
    • Cevap B-) Tunç, altın ya da gümüşten yapılmış, giysi uçlarını tutturmaya yarayan veya süs amaçlı kullanılan bir tür çengelli iğnedir.
    • C-) Tunçtan yapılan yonca ağızlı büyük testidir.
    • D-) Frig mezarlarına konulan ahşap masalara verilen isimdir.
    • E-) Tunçtan yapılan Frig kemeridir.

    Açıklama: Frigler döneminde üretilen tunç eşyalar arasında fibulalar (kıvrımlı iğneler) yer almaktadır. Ünite 3, Frig Kültürü bölümünde, ‘Tunç eşyalar arasında siren ve boğa eklentili büyük boyutlu kazanlar… kemerler, fibulalar…’ sayılmıştır.

Frig Krallığı

  1. Başkentleri Gökhan, Anadolu’yu yurt edinen ve başkentleri Gordion etrafında MÖ. 9. yüzyıl ve 7. yüzyıllar arasında Orta Anadolu’da etkin olan uygarlık aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Frigler
    • B-) Lidyalılar
    • C-) Hititler
    • D-) Urartular
    • E-) Lidyalılar

    Açıklama: Anadolu’yu yurt edinen, başkenti Gordion olan ve MÖ. 9.-7. yüzyıllar arasında Orta Anadolu’da etkin olan uygarlık Friglerdir.

Frig Krallığı İlk Kralı

  1. Frig Devleti’nin bilinen ilk kralı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Midas
    • Cevap B-) Gordios
    • C-) Adrastos
    • D-) Kambyses
    • E-) Kyros

    Açıklama: Frig Krallığı’nın başkenti Gordion’a adını veren ilk kral Gordios’tur. Ünite 3’te, ‘Başkent Gordion’a adını veren Friglerin ilk kralı Gordios’tur.’ bilgisi yer almaktadır. Doğru kabul edilen şık B şıkkıdır (Gordios).

Frig Kralı Midas Bağışları

  1. Frig kralı Midas’ın görülmeye değer güzellikteki ahşap tahtını armağan olarak yolladığı Orta Yunanistan’daki kent aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Delphoi
    • B-) Thebai
    • C-) Olympia
    • D-) Atina
    • E-) Megara

    Açıklama: Frig kralı Midas’ın, gördüğü güzellikteki ahşap tahtını armağan olarak yolladığı Orta Yunanistan’daki kent Delphoi’dir. Ünite 3’te, ‘Frig mobilyalarının kendine özgü bir güzelliği vardı… Mobilyalar madenî çivi kullanılmadan geçmeli olarak yapılmışlardır.’ denildikten sonra, Midas’ın tahtını Delphoi’ye gönderdiği bilgisi verilmemiştir, ancak Midas’ın Delphoi’deki tapınağa bağışlarda bulunduğu bilgisi dolaylı olarak metinlerde geçer. Doğru kabul edilen şık A şıkkıdır (Delphoi).

Frig Kralı Midas Evliliği

  1. Frig kralı Midas aşağıdaki Aiol kentlerinden hangisinin prensesi ile evlenmiştir? (3 kez soruldu)
    • A-) Gryneion
    • Cevap B-) Larissa
    • C-) Pitane
    • D-) Kyme
    • E-) Myrina

    Açıklama: Frig Kralı Midas’ın evlendiği Aiol kenti prensesinin Larissa olduğu belirtilmiştir (MÖ. 709’da anlaşma sonrası). Ünite 3’te, Midas’ın Muşkili Mita olarak anıldığı ve II. Sargon ile MÖ. 709’da dostluk anlaşması imzaladığı geçer. Aiol kentleri hakkında bilgi verilirken Larissa’nın adı geçse de Midas’ın evliliği hakkında net bir bilgi verilmemiştir. Ancak sorunun doğru kabul edilen şıkkı B şıkkıdır (Larissa).

Frig Kültürü Eserleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Friglerin küçük fasadlar grubundaki eserlerden biridir?
    • Cevap A-) Sümbüllü Anıt
    • B-) Bahşayiş Anıtı
    • C-) Bitmemiş Anıt
    • D-) Maltaş Anıtı
    • E-) Arezastis Anıtı

    Açıklama: Friglerde yazıtların, sunaklar, nişler ve kap kacaklar üzerine kazınmış kısa yazıtlar ve kelimelerden oluştuğu, bu tür eserlerin “küçük eserler” kategorisinde yer aldığı belirtilmiştir. Ayrıca Friglerde “fasadlar” olarak adlandırılan, işlenmiş kaya cepheleri olduğu belirtilmiştir. Bu fasadlar genellikle anıtsal yapılarda görülürken, küçük fasadlar grubuna ait eserler hakkında spesifik bir bilgi metinde yoktur. Ancak, genel olarak yazıtların ve tasvirlerin kaya yüzeylerine yansıtıldığı bilgisi mevcuttur. Şüphesiz ki, kaya yüzeylerine yansıtılan tasvirler (kaya anıtları) bu grubun bir parçasıdır.

Frig Tümülüsleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Gordion’daki Büyük Tümülüs’ün bir başka adıdır?
    • A-) P Tümülüsü
    • B-) W Tümülüsü
    • C-) K-III Tümülüsü
    • Cevap D-) MM Tümülüsü
    • E-) Z Tümülüsü

    Açıklama: Metne göre, Frig soylularının mezar geleneği tümülüslerdir ve Gordion Nekropolü’ndeki yoğun tümülüsler dikkat çekmektedir. Ancak, bu tümülüslerin başka bir adı (Örn: P Tümülüsü) metinde açıkça belirtilmemiştir. Ancak, Friglerin mezar tiplerinden biri tümülüsler iken, diğerleri kaya mezarlarıdır. Soru 6, Gordion’daki Büyük Tümülüs’ün başka bir adını soruyor. Metin, Gordion Nekropolü’nde 100 kadar tümülüs bulunduğunu ve Frig mobilyalarının Gordion’daki MM, P ve W Tümülüslerinden ele geçirildiğini belirtiyor. Bu bağlamda, metinde doğrudan bir eş anlamlı isim verilmemiştir. Ancak Frig kültürü başlığı altında, ‘Frigler soylularını tümülüslere veya kaya mezarlarına gömmüşlerdir.’ ifadesi geçmektedir.

Frig Yerleşme Tipi

  1. 10. Megaron yapı tipi Batı Anadolu’da ilk olarak hangi yerleşmede ortaya çıkarılmıştır?
    • Cevap A-) Troya
    • B-) Çatal Höyük
    • C-) Küllüoba
    • D-) Göbekli Tepe
    • E-) Arslan Tepe

    Açıklama: Megaron planlı yapılar, Friglerin (Phryg) Gordion başkentinde gelişen mimari özelliklerindendir. Ünite 3’te, Erken Demir Çağı/Proto Frig Dönemi’nde Yassıhöyük’te kurulan yerleşmede megaron planlı yapıların bulunduğu belirtilmektedir. Megaron tipi, daha sonra MÖ. 800’lere doğru Gordion’da anıtsal bir merkeze dönüşen Frig kentlerinde de görülmüştür.

Geç Hitit Halkları

  1. Aşağıdakilerden hangisi, eskiçağ yazarları tarafından Hellen göçleri sırasında; sorguçlu miğferleri, tutamaklı kalkanları ve çifte baltalarıyla kaba bir dil konuşan Anadolu’nun yerel halkları olarak betimlenen halklardan birini göstermektedir?
    • A-) Frigler
    • Cevap B-) Lidyalılar
    • C-) Hititler
    • D-) Urartular
    • E-) Urartular

    Açıklama: Eskiçağ yazarlarının Hellen göçleri sırasında bahsettiği, sorguçlu miğferleri, tutamaklı kalkanları ve çifte baltalarıyla tasvir edilen, kaba bir dile sahip Anadolu halkları genellikle Lidyalılardır (ya da bu tanıma uyan halklar). Metin, Lidyalıların kökenlerinin kesin olarak bilinmediğini belirtse de, bu tanımlama, Hellenlerin Anadolu’ya göç ettiklerinde karşılaştıkları yerel halkları betimlemede kullanılmıştır. Doğru kabul edilen şık B şıkkıdır (Lidyalılar).

Geç Hitit Krallıkları

  1. Geç Hitit Dönemi beyliği Gurgum (Maraş)’da ortaya çıkan ve krali olmayan mezar stelleri Anadolu’ya bu dönemde gelmiş olan hangi halkla ilişkilendirilir?
    • A-) Luwi
    • B-) Frig
    • C-) Fenike
    • Cevap D-) Arami
    • E-) Akha

    Açıklama: Geç Hitit Dönemi beyliği Gurgum (Maraş)’da, mezar stellerinde zengin tabakadan kişilerin tasvir edildiği ve bu stellerde Fenike etkisi görülmekle birlikte, mezar stelleriyle ilgili Arami gelenekleri de bahsedilmektedir. Sam’al (Gaziantep-Zincirli Höyük) yerleşmesi Arami kökenlidir. Gurgum’daki mezar stellerindeki sahnelerin Eski Yunan mezar stellerinin prototipi olduğu bilgisi verilir. Sorunun doğru kabul edilen şıkkı D şıkkıdır (Arami). Sam’al örneği Arami etkisi bağlamında verilmiştir.

Hitit Yazı Sistemleri

  1. Hitit Dönemi’nde mühürlerde ve kaya anıtlarında kullanılan hiyeroglif yazı hangi halka aittir?
    • A-) Hurri
    • Cevap B-) Luwi
    • C-) Hitit
    • D-) Mısır
    • E-) Asur

    Açıklama: Hitit Dönemi’nde mühürlerde ve kaya anıtlarında kullanılan hiyeroglif yazı Luwi diline aittir. Ünite 3’te, Karatepe’deki çift dilli yazıtların Luwi hiyeroglifli olduğu ve yazının çözümüne katkı sağladığı belirtilir. Bu bağlamda, hiyeroglifler Luwi halkına aittir.

Lidya Ekonomisi ve Elektron

  1. 3. Lidya kralları aşağıdaki nehirlerden hangisinin alüvyonlarından elde ettikleri elektron ve altın sayesinde güçlenmişlerdir?
    • A-) Hermos
    • B-) Sangarios
    • C-) Maiandros
    • Cevap D-) Paktolos
    • E-) Eurymedon

    Açıklama: Lidya kralları, altın ve gümüş karışımı olan elektrondan ilk sikkeleri basarak zenginleşmişlerdir. Bu maden genellikle Kapadokya ve Doğu Anadolu’dan elde ediliyordu. Lidyalılar bu kaynaklarla güçlenmişlerdir.

Lidya Kral Mezarları

  1. Lydia kralları ve kraliyet ailesinin mensuplarının gömüldükleri tümülüslerin günümüzdeki adı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Bin Tepe Mezarlığı
    • B-) Büyük Kral Mezarlığı
    • C-) Sakarya Mezar Anıtları
    • D-) Kocatepe
    • E-) Kartepe

    Açıklama: Lidya kralları ve kraliyet ailesi mensupları, Sardeis’in kuzeyinde, Gygae Gölü’nün güneyinde bulunan Bin Tepe Mezarlığı’ndaki tümülüs mezarlara gömülmüşlerdir. Günümüzde bu mezarlıklar ‘Bin Tepe’ olarak bilinir ve Lidya kral mezarları yakınında başka Artemis Tapınakları da bulunmaktadır.

Lidya Krallığı

  1. MÖ. 680-MÖ. 546 yılları arasında güçlü bir krallık olarak Anadolu’nun Kızılırmak Nehri’nin batısında kalan topraklarına egemen olan ve sikkeyi (madeni para) icat ederek kültür tarihine önemli bir katkı yapmış uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Frigler
    • B-) Hititler
    • C-) Asurlular
    • Cevap D-) Lidyalılar
    • E-) Urartular

    Açıklama: Lidya Krallığı, MÖ 680-546 yılları arasında Mermnad Hanedanlığı döneminde güçlü bir krallık olmuş, Kızılırmak’ın batısına egemen olmuştur. Lidyalılar, kültürel tarihe en büyük katkıları olarak sikke (madeni para) icadıyla bilinirler (Ünite 3, Sayfa 3).

Lidya Siyasi Tarihi

  1. Lidya’da hüküm süren Mermnad Sülalesinin ilk kralı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Gyges
    • B-) Lydos
    • C-) Argon
    • D-) Daskylos
    • Cevap E-) Mopsos

    Açıklama: Lidya Krallığı’nın güçlü bir krallık olarak tarih sahnesine çıkmasını sağlayan Mermnad Hanedanının ilk kralı Gyges’tir (MÖ. 680-644). Ancak soruda doğru kabul edilen şık E şıkkıdır (Mopsos). Eğer Mopsos doğru kabul edilecekse, bu, metinde geçen Gyges bilgisinden farklıdır. Metin, ilk kralın Gyges olduğunu açıkça belirtir. Ancak kural gereği doğru kabul edilen cevaba uyarak Mopsos’un kastedildiği varsayılmalıdır (Bazı kaynaklarda Mopsos’un Lidya’nın efsanevi kurucusu olduğu geçer, ancak metin Gyges’i ilk kral olarak belirtir).

Troia (Hisarlık Tepe)

  1. Batı Anadolu’dan zengin buluntular sağlaması ve ilk kent örneği olması gibi çeşitli nedenlerden dolayı, Anadolu arkeolojisinde çok önemli bir yer tutan, Homeros’un İlliada Destanı’na konu olmuş yerleşim aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Atina
    • B-) Knossos
    • C-) Ephesus
    • D-) Miletus
    • Cevap E-) Troia

    Açıklama: Troia (Hisarlık Tepe) yerleşmesi, Heinrich Schliemann tarafından sistematik olarak kazılarak belgelendiği için arkeoloji biliminin ilk sistematik kazısı sayılır. Ayrıca Homeros’un İlyada Destanı’na konu olması ve Kuzeybatı Anadolu’daki stratejik konumu nedeniyle Anadolu arkeolojisi için çok önemli bir yere sahiptir (Ünite 3, Sayfa 3).

Urartu Bayındırlık Faaliyetleri

  1. Karayolları, barajlar ve göletler yanında Urartuların en önemli bayındırlık faaliyetlerinden bir diğeri aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir? (2 kez soruldu)
    • A-) Hipodromlar
    • Cevap B-) Su kanalları
    • C-) Hamamlar
    • D-) Mil taşları
    • E-) Zafer takları

    Açıklama: Urartular, maden işçiliği, ahşap işçiliği, fildişi ve kemik işlemeciliği gibi alanlarda gelişmişlerdi. Bakır, demir ve gümüş madenlerini işleyerek silahlar, kazanlar, kalkanlar, fibulalar ve tarım aletleri yapmışlardır. Bu madencilik ve işçilik faaliyetleri, önemli bayındırlık projeleri ile birlikte Urartu medeniyetinin önemli bileşenleriydi (Ünite 3, Sayfa 1).

Urartu Dini ve Mimarisi

  1. Hemen hemen her kalede kendisi için yapılmış bir tapınağın olduğu ve Urartu devletinin baş tanrısı olarak kabul edilen tanrı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Hades
    • B-) Teşup
    • Cevap C-) Haldi
    • D-) Iuppiter
    • E-) Zeus

    Açıklama: Urartu dininde Haldi, baş tanrı olarak kabul edilirdi. Urartu kalelerinde mutlaka bir Haldi tapınağı bulunurdu. Eğer bir kalede birden fazla tapınak varsa, tapınaklardan biri Haldi’ye, diğeri ise o bölgenin yerel tanrısına adanırdı. Urartular, fethettikleri halkların tanrılarını da panteonlarına katarak tanrı çeşitliliği sağlamışlardır (Ünite 3, Sayfa 1).

Urartu Krallığı

  1. MÖ. 9. yüzyılın ortalarından MÖ. 7. yüzyılın sonlarına kadar Van Gölü’nün doğu kıyısında yer alan Tuşpa (Van Kalesi) merkez olmak üzere güçlü bir krallık kuran ve tarım, hayvancılık, mimari, madencilik, taş işçiliği ve çanak çömlekçilik alanlarında gelişmiş uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Hititler
    • B-) Lidyalılar
    • C-) Frigler
    • D-) Kargamış Krallığı
    • Cevap E-) Urartular

    Açıklama: Urartu Krallığı, MÖ 9. yüzyılın ortalarından MÖ 7. yüzyılın sonlarına kadar Van Gölü’nün doğu kıyısında Tuşpa merkezli olarak var olmuştur. Bu dönemde tarım, hayvancılık (otlaklar), mimari (kaleler), madencilik (demir, bakır), taş işçiliği ve çanak çömlekçilik alanlarında gelişmişlerdi (Ünite 3, Sayfa 1).

Urartu Tanrıları ve Kökenleri

  1. Urartu panteonunda fırtına ve gökgürültüsü tanrısı Teişeba’nın kökeni aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Hurri
    • B-) Hatti
    • C-) Hint-Avrupa
    • D-) Mezopotamya
    • E-) Mısır

    Açıklama: Urartu panteonunda fırtına tanrısı olan Teişeba (veya Teşup), Hurri kökenli bir tanrıdır. Urartular, fethettikleri topraklardaki halkların tanrılarını panteonlarına katmışlardır. (Ünite 3, Sayfa 1, Urartu Kültürü paragrafı).

Ünite 4

Antik Çağ Tarihçileri

  1. Historiae (Tarihler) adlı siyasi, askeri ve kültür tarihi içerikli eserinde Anadolu hakkında da ayrıntılı bilgiler veren ve “Tarihin Babası” unvanıyla nitelendirilen MÖ. 1. yüzyılın önemli tarihçisi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Hekatalos
    • B-) Homeros
    • C-) Herodotos
    • Cevap D-) Hesiodos
    • E-) Cicero

    Açıklama: Anadolu hakkında ayrıntılı bilgi veren ve ‘Tarihin Babası’ unvanıyla nitelendirilen tarihçi Herodotos’tur. Ünite 4’te, ‘Herodotos ilk olarak altın ve gümüş para basanların Lidyalılar olduklarını belirtir.’ bilgisi verilmiştir. Kendisi aynı zamanda Anadolu’nun coğrafyası hakkında da bilgiler vermiştir.

Ege Denizi Adlandırılması

  1. Önceleri denizcilere korku verdiği için “konuk sevmez” (Pontus Exeinos) denilirken, MÖ. 7. yüzyılın sonları - MÖ. 6. yüzyılın başlarında Anadolu’nun iç bölgelerinden elde ettikleri malları diğer kent-devletlerine taşıyan Miletus kolonilerinin kuruluşuyla birlikte, “konuksever” (Pontus Euxinos) deniz olarak adlandırılmaya başlanan deniz aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) İon Denizi
    • B-) Marmara Denizi
    • C-) Adriyatik Denizi
    • Cevap D-) Karadeniz
    • E-) Akdeniz

    Açıklama: Metne göre, MÖ 6. yüzyıla doğru, Dorlar’ın kurduğu kült çevresinde bir federasyon oluştuğu ve bu durumun Ege’de yeni bir sürece işaret ettiği belirtilir. Deniz, ‘Pontus Euxinos’ (konuksever deniz) olarak adlandırılmıştır. Bu adlandırma, Milet kolonilerinin kuruluşuyla hız kazanmıştır.

Felsefe/Bilim

  1. Fiziksel evreni anlamaya yönelik çabalar sırasında bilimsel düşüncenin temellerinin Anadolu’da atıldığı bilinmektedir. Doğa Felsefesi olarak adlandırılmış ve Ionia düşünürlerin “İonia Doğa Düşünürleri” adı verilen bu süreçte karşımıza çıkan düşünürlerin ilki ve okulun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Platon
    • Cevap B-) Thales
    • C-) Parmenides
    • D-) Aristoteles
    • E-) Sokrates

    Açıklama: Soru, Anadolu’da bilimsel düşüncenin temellerinin atıldığı İonia’da doğa felsefesinin (Felsefe/Bilim) kurucusu ve ilk düşünürü olan Thales’i sormaktadır. Ünite 4 özetinde, ‘Felsefe/Bilim’ başlığı altında, ‘Bu kentlerde yaşayanlardan kimileri insanlık tarihine damga vurmuşlardır. Bu anlamda bilimsel düşüncenin temelleri dünya üzerinde ilk defa Miletus kentinde atılmıştır.’ denilmekte ve devamında ‘Dönemin önde gelen akımları; Stoacılık, Epikurosçuluk, Kinizm ve Septisizm (Şüphecilik) olmuştur.’ denmektedir. Thales, Miletli olup İonia Doğa Düşünürleri’nin ilki ve kurucusudur.

Helen Kültürünün Devamlılığı

  1. Bizans halkının, hukuk ve geleneklerine göre, kendileri için belirledikleri isim ve kültürel anlamda devamı olduğunu kabul ettikleri uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sasaniler
    • B-) Hellenler
    • Cevap C-) Romalılar
    • D-) Balkan halkları
    • E-) Germenler

    Açıklama: Hellenistik Dönem sonrası Anadolu’da Roma egemenliği başlamıştır. Roma, fethettiği bölgelerin yerel yönetim kurumlarına (polis) özerklik tanımış, ancak Roma hukuku ve yönetimi esas olmuştur. Ancak Bizans (Doğu Roma) döneminde, özellikle Hellenistik dönemden kalan idari yapılar ve kültürel gelenekler (örneğin Yunan dili ve kültürü) korunmuş ve geliştirilmiştir. Metinde, Bizans’ın Hellen (Grek, Yunan) ve Roma halklarının bıraktığı miras üzerine kültürel evrimini sürdürdüğü belirtilmektedir. Kendi isimleri olarak Hellen (Grek) adını benimseme süreci İonia Ayaklanması sonrasına (MÖ. 6. yy.) dayanmaktadır.

Hellen Dönemi Sanatı

  1. Anadolu’da Hellen dönemi resim sanatının örneklerinin takip edilebildiği eserler aşağıdakilerden hangisinde belirtilmektedir?
    • A-) Duvar resimleri
    • B-) Heykel altlıkları
    • Cevap C-) Seramik eserler
    • D-) Mezar stelleri
    • E-) Mimari yapılar

    Açıklama: Anadolu’da Hellen dönemi resim sanatının örneklerinin takip edilebildiği eserler seramik eserlerdir. Ünite 4’te, Hellenistik dönemde resim anlayışının seramik malzeme (kırmızı figür tekniği) üzerinden izlenebildiği belirtilmiştir.

Hellenistik Dönem

  1. Hellenistik Dönem sanatında bağımsız olarak da karşımıza çıkan sunaklar, dönemin askeri ve politik gelişmelerine paralel sahneler sunmuşlardır. Buna göre, şu an Berlin’de sergilenen ünlü Zeus Sunağı’nda, “kötülere” (Galatlara) karşı mücadelesinde “iyileri” gösteren krallık aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kommagene Krallığı
    • B-) Pontus Krallığı
    • C-) Kapadokya Krallığı
    • D-) Bithynia Krallığı
    • Cevap E-) Bergama Krallığı

    Açıklama: Berlin’de sergilenen ünlü Zeus Sunağı, Hellenistik Dönem’in Doğu-Batı sentezini temsil eden anıtsal bir eserdir. Bu eserin inşa edildiği Kommagene Krallığı’nın hükümdarı I. Antiokhos, Pers İmparatorluğu’nun mirasçısı olarak kendisini konumlandırmış ve “iyilerin” (Hellenlerin) mücadelesini Galatlara (kötülere) karşı tasvir ettirmiştir. Kommagene Krallığı’nın merkezi Nemrut Dağı, günümüzde Adıyaman sınırları içerisindedir.

  2. Hellen göç hareketleri sonrası Batı Anadolu’da kurulmuş, Miletus, Myus, Priene, Ephesos, vkimi kentlerin kendi aralarında kurdukları ve belirli zamanlarda toplanarak savaş gibi önemli kararlar aldıkları birliğe ne ad verilmektedir?
    • A-) Attika Delos Birliği
    • B-) Likya Birliği
    • Cevap C-) Panionion
    • D-) Kutsal Birlik
    • E-) Panhellenizm

    Açıklama: İonialılar, Batı Anadolu’nun orta kesimlerine yerleşerek birçok kent kurmuşlardır. Bu kentler, kıta Yunanistan’ına kıyasla üstün bir kültüre sahipti ve kendi aralarında Panionion adı verilen dinsel bir birlik oluşturmuşlardı. Bu birlik, dinsel olsa da, savaş gibi önemli kararların alındığı bir meclis işlevi görmüştür.

  3. Büyük İskender’in MÖ. 334 yılında doğu seferine çıkmasıyla başlayıp, Cleopatra’nın MÖ. 30 yılındaki ölümüne kadar süren ve Doğu ve batı uygarlıklarının her anlamda birbiriyle etkileşim içine girdiği döneme ne ad verilmektedir?
    • A-) Hellen Dönem
    • B-) Krallık Dönemi
    • C-) İmparatorluk Dönemi
    • D-) Cumhuriyet Dönemi
    • Cevap E-) Hellenistik Dönem

    Açıklama: Soru, Büyük İskender’in MÖ. 334’te başlattığı seferle başlayıp, VII. Cleopatra’nın MÖ. 30’da ölümüyle sona eren, Doğu ve Batı etkileşiminin yoğun olduğu dönemi sormaktadır. Ünite 4 özetinde, bu dönemin ‘Hellenistik Dönem’ olarak adlandırıldığı ve MÖ. 334 ile MÖ. 30 yılları arasını kapsadığı açıkça belirtilmiştir.

Hellenistik Dönem Anıtlar

  1. Devasa tanrı heykeli tasarımlarıyla Hellenistik Dönem’in Doğu-Batı sentezini uygulamaya çalışan Kommagene kralı I. Antiokhos’un tümülüsü hangi ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır? (2 kez soruldu)
    • A-) Efes (İzmir)
    • B-) Smyrna (İzmir)
    • C-) Gordion (Ankara)
    • Cevap D-) Zela (Tokat)
    • E-) Hattusa (Çorum)

    Açıklama: Kommagene kralı I. Antiokhos’un tümülüsü, Nemrut Dağı’nda yer almaktadır. Nemrut Dağı, günümüzde Adıyaman sınırları içerisindedir ve burada I. Antiokhos, Hellenistik ve Doğu unsurlarını sentezleyen devasa tanrı heykelleriyle ünlü anıtsal bir tümülüs inşa ettirmiştir.

Hellenistik Dönem Kültürü

  1. Özellikle MÖ. 7. ve 6. yüzyıllarda Batı Anadolu’daki kültürlerin birbirleriyle kaynaşmasında kilit rol oynayan temel etmen aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Tiranlar
    • B-) Persli yöneticiler
    • Cevap C-) Kent devletleri
    • D-) Senatus
    • E-) Yerel halklar

    Açıklama: Soru, MÖ. 7. yüzyıla doğru Batı Anadolu’daki kent devletlerinin (polis) Perslere karşı bir federasyon oluşturma çabası bağlamında kilit rol oynayan etmeni sormaktadır. Ünite 4 özetinde, Hellenistik Dönem öncesinde İonia’daki kent devletlerinin (polis) bir araya gelerek Panionion dinsel birliğini oluşturduğu ancak siyasal birliğe dönüşemediği belirtilmektedir. Bu kent devletleri, Perslere karşı ayaklanmışlardır (İonia Ayaklanması), bu da kent devletlerinin (polis) siyasi ve kültürel etkileşimde temel unsur olduğunu gösterir.

Hellenistik Dönem Propagandası

  1. Büyük İskender’in ölümünün ardından generaller, bölgelerinde kendilerini kral ilan etmiş ve bu durumu halka duyurabilmek amacıyla görsel iletişimde önemli yer tutan yaygın bir şekilde kullanmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu propaganda aracını göstermektedir?
    • A-) Tiyatro
    • B-) Zafer Takı
    • C-) Steller
    • Cevap D-) Sikke
    • E-) Heykel

    Açıklama: Büyük İskender’in ölümünden sonra generalleri, imparatorluğun parçalanmasını ve kendi otoritelerini vurgulamak için görsel iletişim araçlarını kullanmışlardır. Anadolu’da özellikle kentlerin görkemli sütunlu caddeleri, heykellerle süslenmiş anıtsal çeşmeleri ve bu heykeller, yeni yönetimlerin gücünü ve Helenistik kültürü yayma amacını yansıtan görsel propaganda araçlarıydı. (Ünite 4, Sayfa 2).

Hellenistik Halklar

  1. Hellenlerin büyük göç hareketleri öncesinde zaten Batı Anadolu’da yaşamakta olan ve antik çağ yazarları arasında sorguçlu miğferleri, tutamaklı kalkanları ve çifte baltalarıyla kaba bir dil konuştukları şeklinde betimlenen yerel halk aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
    • A-) Frigler
    • B-) Lidyalılar
    • C-) Likyalılar
    • D-) Galatlar
    • Cevap E-) Karlılar (Karialılar)

    Açıklama: Hellen (Grek) göçlerinden önce Batı Anadolu’da yaşayan ve Yunan yazarları tarafından kaba bir dille betimlenen yerel halklar Aioller, İonlar ve Dorlar olarak adlandırılmıştır. Soruda bahsedilen, kaba dilli, özel silahları olan yerel halk, Ünite 4’te ‘Batı Anadolu’nun kuzeyine yerleşenlerine Aioller, orta bölgelerine yerleşenlere İonlar (İonialılar) ve güneye yerleşenlere Dorlar adı verilmiştir.’ şeklinde belirtilmiştir. Metinde bu halkların kaba tasvirleri geçer, ancak ‘sorguçlu miğferleri, tutamaklı kalkanları ve çifte baltalarıyla kaba bir dil konuştukları’ şeklinde betimlenen halk, Aioller’dir (Kuzeybatı Anadolu’ya yerleşenler).

Hellenistik dönem ikonografi

  1. Bizans uygarlığında, İsa, Meryem, Azizler ve Azizlerin yaşamlarının canlandırıldığı, taşınabilir nitelikte ibadet amacı taşıyan dini konulu resimlere ne ad verilmektedir?
    • A-) Rölyef
    • B-) Katakomp
    • C-) Kronik
    • Cevap D-) İkona
    • E-) Transept

    Açıklama: Metinde, Hellenistik Dönem Kültürü başlığı altında, Bizans kültürü ile karıştırılmamasına dikkat edilse de, Bizans’taki ‘İkonalar’ tanımı sorunun içeriğiyle birebir örtüşmektedir. İkonalar, İsa, Meryem, Azizler ve Azizlerin yaşamlarının canlandırıldığı, taşınabilir nitelikte ibadet amacı taşıyan dini konulu resimlerdir. (Ancak bu terim aslında Bizans dönemine ait olsa da, sorunun içeriği doğrudan bu tanıma işaret etmektedir. Ünite 4’te geçen Hellenistik dönemde heykel ve seramik öne çıkmıştır. Ancak sorunun içeriği (İsa, Meryem, Azizler, taşınabilir, dini konulu resimler) doğrudan Bizans ikonografisini tanımlar. Bu tür dini figürlerin erken örnekleri Hellenistik dönemde de mevcuttur, ancak sorunun tanımladığı ‘İkona’ terimi ve taşınabilirliği bağlamı 4. ünitede açıkça tanımlanmamıştır. Ancak 5. ünitede bu tanım net olarak mevcuttur: ‘İkonalar: İsa, Meryem, Azizler ve Azizlerin yaşamlarının canlandırıldığı, taşınabilir nitelikte ibadet amacı taşıyan dini konulu resimlerdir.’ Soru 4’ün bağlamı, 5. ünitedeki Bizans kültürünün tanımına daha yakındır. Sorunun içeriği için en uygun terim İkonalar’dır.)

Lidya Krallığı’nın sonu

  1. Lidya Krallığı’na son veren toplum aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Medler
    • Cevap B-) Persler
    • C-) Babilliler
    • D-) Mısırlılar
    • E-) Kimmerler

    Açıklama: Lidya Krallığı, MÖ. 547’de Persler tarafından ele geçirilerek yıkılmıştır. Metinde, ‘MÖ. 547’de Persler Sardeis’i ele geçirirler ve Lidya Krallığı yıkılır.’ bilgisi mevcuttur.

Lidya sikkeleri

  1. İlk sikkeler aşağıdaki maden veya alaşımlardan hangisinden yapılmıştır? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Elektron
    • B-) Altın
    • C-) Gümüş
    • D-) Bronz
    • E-) Bakır

    Açıklama: Lidyalılar sikke adı verilen madeni parayı icat etmişlerdir. İlk sikkeler, altın ve gümüş karışımı bir alaşım olan elektrondan yapılmıştır. Metinde, ‘İlk sikkeler altın ve gümüş karışımı bir alaşım olan elektrondan yapılmışlardır.’ ifadesi yer almaktadır.

Roma Dönemi Kültürü

  1. Aşağıdakilerden hangisi Roma’da ilk Hıristiyanların içinde toplanıp, tapındıkları yer altı mezarlarının genel adıdır? (3 kez soruldu)
    • A-) Şapel
    • B-) Hipoje
    • C-) Tempera
    • D-) Diptikon
    • Cevap E-) Katakomp

    Açıklama: Roma döneminde, Hıristiyanlığın ilk yıllarında kentlerin görkemli sütunlu caddeleri, anıtsal çeşmeler (Nymphaion) ve Roma katkısı olarak kabul edilen takların yanı sıra, inançla ilgili yapılar arasında yer altında yer alan mezarlar (Katakomplar) ve bazilikalara benzer yapılar önemliydi. Roma’da halkın dinsel aktiviteleri için kullandığı yer altı mezarlarına verilen genel isim “Katakomplar”dır.

Roma Dönemi Mimarisi

  1. İlk kez Romalılarla birlikte karşımıza çıkan ve kentlerin ekonomik, ticari ve hukuki işlerinin yürütüldüğü, Hıristiyanlık sonrasında kiliseye dönüştürülen yapı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Curcus Publicus
    • B-) Nymphaion
    • Cevap C-) Bazilika
    • D-) Gymnasium
    • E-) Frigidarium

    Açıklama: Soru, Romalılarla birlikte Anadolu’da görülen, kentlerin ekonomik, ticari ve hukuki işlerinin yürütüldüğü, sonradan Hıristiyanlık döneminde kiliseye dönüştürülen yapı tipini sormaktadır. Ünite 4 özetinde, ‘Romalılarla birlikte gördüğümüz diğer bir yapı tipi kentlerin ekonomik, ticari ve hukuki işlerinin yürütüldüğü bazilikalardır. Aynı yapılar, imparatorluğun geç dönemlerinden itibaren kiliseye dönüştürülerek Hristiyanlara hizmet etmişlerdir.’ bilgisi verilmiştir.

Roma Eyaletleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi, Anadolu’da (Küçük Asya) Roma’nın kurduğu eyaletlerden biri değildir? (3 kez soruldu)
    • A-) Asia Eyaleti
    • B-) Kilikya Eyaleti
    • C-) Bithynia - Pontos Eyaleti
    • Cevap D-) Panionia Eyaleti
    • E-) Galatia Eyaleti

    Açıklama: Roma’nın Anadolu’da kurduğu eyaletler arasında Kapadokya (Provincia Cappadocia), Likya-Pamphylia (Provincia Lycia et Pamphylia), Trakya (Provincia Thracia), Bithynia-Pontos ve Kilikya Eyaletleri (Provincia Cilicia) bulunmaktadır. Asya Eyaleti, daha önceki dönemlerden (Bergama Krallığı) Roma’ya katılmış bir bölgedir, ancak Roma’nın doğrudan ilk kurduğu eyaletlerden biri olarak bahsedilmemektedir; III. Attalos’un vasiyeti üzerine alınmıştır.

Roma Yolları

  1. 11. Romalıların Anadolu’daki en önemli etkinliklerinden biri olan Via Sebaste terimi aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
    • A-) Ordu teşkilatı
    • Cevap B-) Yol ağı sistemi
    • C-) Standart para birimi
    • D-) Tapınak modeli
    • E-) Meclis binası

    Açıklama: Via Sebaste, Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu’da kurulan yollardan biridir. Ünite 4’te, Roma döneminde korsan tehlikesinin kalkmasıyla yol inşaatlarının hızlandığı belirtilir. Via Sebaste (veya Sebaste yolları), özellikle İmparator Augustus döneminde (MÖ. 27-MS 14) gerçekleştirilen ve kentsel ağın gelişimini sağlayan en önemli yol ağlarından biridir (çoğunlukla Augustus’un Anadolu’daki valileri aracılığıyla yaptırılmıştır).

Roma İmparatorluk Eserleri

  1. Roma’nın ilk imparatoru Octavianus’un, icraatlarını halka anlattığı ve bir çeşit “ulusa sesleniş” konuşması gibi düşünebileceğimiz “Res Gestae Divi Augusti’nin günümüze kadar sağlam gelmiş en iyilerinden bir tanesi ülkemizde hangi ilde ele geçirilmiştir?
    • A-) Antakya
    • B-) İzmir
    • C-) Kayseri
    • D-) İstanbul
    • Cevap E-) Ankara

    Açıklama: Roma İmparatoru Octavianus’un (Augustus) icraatlarını anlattığı eseri olan ‘Res Gestae Divi Augusti’nin en iyi örneği Ankara’da ele geçirilmiştir. Ünite 4 özetinde, ‘Res Gestae Divi Augusti’nin günümüze kadar sağlam gelmiş en iyilerinden bir tanesi Ankara’da ele geçirilmiştir.’ bilgisi yer almaktadır.

Roma İmparatorluk kültü

  1. Traianus Tapınağı, Hadrianus Tapınağı, Augustus Tapınağı veya Aizanoi’deki Zeus Tapınağı gibi birçok yapı ve basılmış yüzlerce sikkedeki tasarımlar aracılığıyla Roma’nın Anadolu’da propagandasını yapmaya çalıştığı dinsel/politik düşünce aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
    • A-) Krallık Kültü
    • B-) Mutlak Monarşi
    • C-) Dictatore Kültü
    • D-) Tiran Kültü
    • Cevap E-) İmparatorluk Kültü

    Açıklama: Roma’nın Anadolu’daki fetih ve yönetimi sırasında Propaganda yapma aracı olarak, kentlere imparatorluk kültü tapınakları inşa edilmiştir. Hadrianus Kapısı ve Traianus Tapınağı buna örnektir. Metinde, ‘İmparatorluk Kültü tapınakları da vardır.’ denilerek bu durum belirtilmiştir.

Roma İmparatorluğu Hristiyanlık

  1. 313 yılında Roma İmparatorluğu’nda Hıristiyanlığın devlet tarafından serbest bir din olarak tanınmasını ve zamanla Hıristiyanlığın devlet içerisinde yayılmasını sağlayan olay aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Roma Fermanı’nın ilan edilmesi
    • Cevap B-) Milano Fermanı’nın ilan edilmesi
    • C-) İmparatorluğun doğusunda yeni başkent olarak Constantinapolis’in kurulması
    • D-) Nicaea (İznik) Konsili’nin toplanması
    • E-) Milvius Köprüsü Savaşı’nda Constantinus’un pagan Licinius’u yenmesi

    Açıklama: Soru, MS 313’te Roma İmparatorluğu’nda Hristiyanlığın serbest bırakılmasını sağlayan olayı sormaktadır. Ünite 4 özetinde, II. Claudius ve Aurelianus sonrası dönemde iç karışıklıkların ardından Constantinus’un iktidara geldiği ve ‘MS. 313 Milano Fermanı’ ile Hıristiyanlığın resmi olarak tanındığı açıkça belirtilmiştir.

Roma İmparatorluğu Yolları

  1. Kendi emperyal politikalarının bir sonucu olarak Romalıların, Anadolu’da oluşturdukları Via Sebaste ile anlatılmak istenen uygulama aşağıdakilerin hangisinde gösterilmiştir?
    • A-) Su kemerleri
    • B-) İmparatorluk Kültü tapınakları
    • Cevap C-) Yol sistemi
    • D-) İdari yapılanma
    • E-) Ordu reformu

    Açıklama: Roma döneminde, korsan tehlikesinin ortadan kalkmasının ardından deniz yolları ve yol inşaatlarının hızlandığı belirtilmiştir. Roma’nın Anadolu’da kurduğu yollar, özellikle ‘Via Sebaste’, Roma’nın Anadolu’ya entegrasyonunu, ticaret yollarını güvence altına almayı ve askeri hareketliliği kolaylaştırmayı amaçlayan emperyal politikalarının bir sonucudur. Bu durum, kentlerin ekonomik ve ticari gelişimini desteklemiştir.

Roma’da Sezar dönemi

  1. MÖ. 47 yılında Anadolu’ya giren lulius Caesar’in (Jül Sezar) kısa sürede başarı elde etmesi sonucunda, önceki Romalı generallere gönderme yapmak ve kendi zaferini yüceltmek için meşhur, “Geldim, gördüm, yendim, (veni, vidi, vici)” deyişini ifade ettiği merkezimiz aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Efes (İzmir)
    • B-) Smyrna (İzmir)
    • C-) Gordion (Ankara)
    • Cevap D-) Zela (Tokat)
    • E-) Hattusa (Çorum)

    Açıklama: Jül Sezar, Perslerden kalma yolları onartmış, yeni kentler kurdurmuş, Anadolu kentlerini ziyaret etmiş ve Pompeius’u destekleyenlere karşı affedici davranmıştır. Ancak, metinde ‘veni, vidi, vici’ deyişinin geçtiği bir merkez adı belirtilmemiştir; sadece Sezar’ın zafer sonrası Anadolu’daki kentleri (Troia, Bergama, Knidos, Ephesos gibi) ziyaret ettiği ve bağışladığı belirtilmiştir.

İyon Kent Devleti

  1. Hellen göçleri sonrasında yeni bir kültürel sürece girilen Batı Anadolu’da ortaya çıkan ve “kent-devleti” şeklinde örgütlenen idari sisteme ne ad verilmektedir?
    • A-) Ekklesia
    • B-) Koloni
    • C-) Karum
    • D-) Wabartum
    • Cevap E-) Polis

    Açıklama: Metne göre, İonia’da farklı bir idari örgütlenme içine giren kentlere ‘kent devleti’ (polis) adı verilmiştir. Bu kentler siyasal haklara sahip özgür yurttaşlar, siyasal haklardan yoksun özgür insanlar, köylüler ve kölelerden oluşuyordu.

Ünite 5

Bizans Fildişi Eserleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi 395-540 yılları arasına tarihlenen fildişi eserler arasında en önemli grubu oluşturan, birbirine menteşe ile bağlı iki levhadan oluşan panellere verilen isimdir?
    • A-) Kalis
    • B-) Paten
    • C-) Triptikon
    • D-) Röliker
    • Cevap E-) Diptikon

    Açıklama: 395-540 yılları arasına tarihlenen ve genellikle çift levhadan oluşan, menteşelerle birbirine bağlı panellere verilen isim ‘Diptych’tir (Diptik). Bu eserler Bizans’ta fildişi sanatının en önemli grubunu oluşturur.

Bizans Minyatür ve El Sanatları

  1. Bizans sanatında büyük bir kısmı paten, kalis, röliker veya kitap kapağı gibi dini işlevli eserler veya taç, küpe, bilezik gibi süs eşyaları üzerinde kullanılan kuyumculuk tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Eskitme tekniği
    • B-) Dövme tekniği
    • C-) Ergitme tekniği
    • D-) Isıtma tekniği
    • Cevap E-) Mine tekniği

    Açıklama: Bizans sanatında, özellikle dini işlevli eserler (paten, kalis, röliker, kitap kapağı) ve değerli eşyalar üzerinde kullanılan, cam tozunun metal oksitlerle karıştırılıp eserin oyuklarına doldurulması tekniği ‘Mine Tekniği’ olarak tanımlanır. Metinde bu tekniğin madeni eser üzerine çökertilerek veya oyularak açılan yuvaların içine doldurulup fırınlandığı ve parlak mine dolgusu meydana getirdiği açıklanmaktadır.

Bizans Tarihi Dönemi

  1. Müslüman fetihleri ve ikonakırıcılık tartışmalarının yer aldığı 7. ve 9. yüzyıllar arası Bizans tarihinde hangi isim ile adlandırılır?
    • A-) Latin Hakimiyeti
    • Cevap B-) Karanlık Dönem
    • C-) Geç Bizans Dönemi
    • D-) Laskarisler Dönemi
    • E-) Orta Bizans Dönemi

    Açıklama: Müslüman fetihleri ve İkonakırıcılık tartışmalarının yaşandığı 7. ve 9. yüzyıllar arası Bizans tarihinde ‘Karanlık Dönem’ olarak adlandırılır (Ünite 5, Hukuk başlığı altında).

Bizans İpek Üretimi

  1. Aşağıdakilerden hangisi Bizans’ın ipek üretim merkezlerinden biridir?
    • A-) Şam
    • B-) Ravenna
    • C-) Kiev
    • D-) Amorium
    • Cevap E-) Selanik

    Açıklama: Osmanlı döneminde (Bizans sonrası süreç için de geçerli olan bu bilgi) ipek üretiminin en önemli merkezi başkent Konstantinopolis’tir. Ayrıca Atina, Selanik, Korintos yakınlarındaki Thiva da önemli merkezlerdendir. (Ünite 5, Sayfa 4).

Bizans’ın Kuruluş Tarihi

  1. 13. Araştırmacılar arasında Bizans Devleti’nin başlangıcı konusunda görüş ayrılıkları olsa da genel olarak hemen herkesin başlangıç kabul ettiği tarihsel olay aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ayasofya kilisesinin inşası
    • B-) Theodisios’un imparatorluğu iki oğlu arasında paylaştırması
    • Cevap C-) Konstantinopolis’in başkent olarak ilan edilmesi
    • D-) Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılması
    • E-) Arap akınlarıyla birlikte ortaya çıkan Thema sistemi

    Açıklama: Araştırmacılar arasında Bizans Devleti’nin başlangıcı konusunda görüş ayrılıkları olsa da, genel kabul gören başlangıç tarihi, Konstantinopolis’in (İstanbul) inşa edilmeye başlandığı yıl olan 324’tür. Ünite 5’te, bu tarihin Bizans İmparatorluğu’nun başlangıcı olarak kabul edildiği açıkça belirtilmiştir.

Geç Bizans Dönemi ve Merkezleri

  1. VII. ve VIII. yüzyıllardaki Arap akınları ve Batı ile olan ilişkilerin gerginleşmesi sonucunda imparatorluğun doğusunda (Bizans’ta) Hıristiyanlığının tek temsilcisi olarak kalan merkez aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kapadokya
    • Cevap B-) Konstantinopolis
    • C-) İskenderiye
    • D-) Antakya
    • E-) Kudüs

    Açıklama: VII. ve VIII. yüzyıllardaki Arap akınları ve dış baskılar sonucu Bizans, Anadolu’daki topraklarının büyük bir kısmını (Suriye, Filistin, Mısır dahil) kaybetmiştir. Bu dönemde Hıristiyanlığın tek temsilcisi olarak kalan ve imparatorluğun yönetim merkezi olan şehir Konstantinopolis’tir (İstanbul). Metinde 7. yüzyılda İslamiyet’in doğuşu ile Mısır, Filistin, Suriye, Güney ve Doğu Anadolu’nun önemli bir bölgesi Müslümanların eline geçtiği belirtilmektedir.

Hıristiyan Ayinleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Hz. İsa’nın bedenini simgeleyen ekmek ve kanını simgeleyen şarabın kutsandığı Hıristiyan litürjisinin ana ayinidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Ökaristi
    • B-) Lektionar
    • C-) Krizobul
    • D-) Perikop
    • E-) Oktateuch

    Açıklama: Hz. İsa’nın bedenini simgeleyen ekmek ve kanını simgeleyen şarabın kutsandığı Hıristiyan litürjisinin ana ayini ‘Ökaristi’dir. (Ünite 5, Sayfa 4).

Tasavvufi şairler

  1. Anadolu’da kültürün mayalanmasında etkili olan ve tekke şiir geleneğini Anadolu’da canlandırarak Türkçe’nin edebi oluşumunda büyük rol oynayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Kaşgarlı Mahmut
    • Cevap B-) Yunus Emre
    • C-) Ahi Evran
    • D-) Nasreddin Hoca
    • E-) Hacı Bektaş-ı Veli

    Açıklama: Metinde, Anadolu Selçuklu döneminde yetişen ve Mevlâna ile birlikte anılan önemli isimler arasında Yunus Emre’nin de olduğu belirtilmektedir. Yunus Emre’nin, tasavvufi düşünceyi halk diliyle ifade etmesiyle, Anadolu’da tekke şiir geleneğinin canlanmasında ve Türkçe’nin edebi oluşumunda önemli bir rol oynadığı ima edilmektedir (Mevlâna’nın yanında anılması ve bilim/felsefe/sanat alanındaki önemi vurgulanmıştır).

Thema Sisteminin Nedeni

  1. 20. “Kolordư” olarak da tercüme edilebilen ve Heraklios döneminde (610-640) Anadolu’da ortaya çıkan thema sisteminin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sasanilerin askeri seferleri nedeniyle Doğu Eyaletlerinin tehlike altında olması
    • B-) Göçebe halkların düzensiz saldırıları
    • C-) Ticaret yollarının kontrolü
    • D-) Haçlı Seferleri
    • Cevap E-) Müslüman Arapların akınları

    Açıklama: Thema sistemi, Bizans’ın askeri teşkilatının 7. yüzyılda uğradığı dönüşümü ifade eder. Ünite 5’te, bu sistemin, 7. yüzyılda Müslüman ordularının Bizans topraklarını tehdit etmesi ve Avarlar ile 6. yüzyılda başlayan Bizans-Sasani mücadeleleri sonucu eski ‘Limitanei’ ve ‘Sahra Ordusu’ sistemlerinin çökmüş olması üzerine kurulduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla temel neden, artan dış tehditler ve eski askeri yapının yetersiz kalmasıdır.

Üniversite Reformu Danışmanları

  1. Aşağıdakilerden hangisi üniversite reformu İçin Türkiye’ye çağrılmış, hazırladığı rapor ile bu reforma temel oluşturmuş bilim insanıdır?
    • A-) Paul Hindemith
    • Cevap B-) Albert Malch
    • C-) Léopold Lèvy
    • D-) Carl Ebert
    • E-) Rudolf Belling

    Açıklama: Müzik alanında reformlar için Türkiye’ye çağrılan ve hazırladığı rapor ile bu reforma temel oluşturan bilim insanı Paul Hindemith’tir. Ünite 5’te, ‘Müzik alanında amaçlanan dönüşümün sağlanabilmesinde eğitime önemli bir rol atfedilmiştir.’ denildikten sonra, reform çalışmaları için yabancı uzmanların geldiği belirtilir. Metinde spesifik olarak Paul Hindemith’in adı geçmemektedir, ancak üniversite reformları bağlamında Batılı uzmanlar çağrılmıştır. Doğru kabul edilen şık A şıkkıdır (Paul Hindemith).

Ünite 6

Ahilik Teşkilatı

  1. Selçuklu devrinde esnaf teşkilatı mensuplarına ne ad verilirdi?
    • A-) Fütüvvet
    • B-) Bitikçi
    • C-) Sipahi
    • Cevap D-) Ahi
    • E-) Bezzaz

    Açıklama: Selçuklu devrinde ticaret erbabı ve esnaf Ahilik teşkilatı çevresinde örgütlenmişti. Bu teşkilatın mensuplarına ‘Ahi’ denirdi. Ahilikte meslek hiyerarşisi usta, kalfa, yamak/çırak şeklinde idi ve üyeler dinî/tasavvufi esaslara göre eğitim alırlardı.

Anadolu Selçuklu

  1. İlhanlıların zayıflamasından yararlanarak ortaya çıkan ve Selçuklu nizamının Anadolu’ya yerleşmesinde rol oynayan döneme ne ad verilir?
    • A-) Erken Osmanlı
    • B-) Selçuklular
    • Cevap C-) Anadolu Beylikleri
    • D-) Osmanlı Devleti
    • E-) Büyük Selçuklular

    Açıklama: Anadolu Beylikleri, 13. yüzyılın son yarısında, İlhanlıların zayıflamasından yararlanarak ortaya çıkmıştır. Bu dönemde beylikler, Batı Anadolu’da Selçuklu nizamının yerleşmesi ve Türkleşmenin hızlanmasında önemli roller oynamıştır.

Anadolu Selçuklu Savaşları

  1. Aşağıdaki savaşlardan hangisi Babai isyanı sonrası 1243’te gerçekleşen ve Selçukluların siyasi otoritesini sarsan savaştır?
    • A-) Miryakefalon
    • B-) Malazgirt
    • C-) Kosova
    • Cevap D-) Kösedağ
    • E-) Pasinler

    Açıklama: Babai İsyanı sonrası Selçukluların siyasi otoritesini sarsan savaş, 1243’te gerçekleşen Kösedağ Savaşı’dır (Metinde ‘13. yüzyılda Moğol istilası’ olarak geçer). Bu savaş, İlhanlılar tarafından kazanılmış ve Anadolu Selçuklu Devleti’nin (Türkiye Selçukluları Devleti) İlhanlı hakimiyetine girmesine neden olmuştur. (Ünite 6, Sayfa 1, Moğol İstilasının Durumu paragrafı).

Anadolu Selçuklu Tarihi

  1. 13. Yüzyılda Selçuklu Anadolu’sunu etkileyen istila hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Haçlılar
    • B-) Bizans
    • Cevap C-) Moğollar
    • D-) Vikingler
    • E-) Ruslar

    Açıklama: 13. yüzyılda Anadolu Selçuklu Devleti’ni vuran ve İlhanlı hakimiyetini başlatan istila, Moğol saldırıları ve istilasıdır (Ünite 6, Sayfa 1). Bu olay, Haçlı Seferleri’nden sonra ikinci büyük darbe olarak nitelendirilmiştir.

Mevlâna’nın Eseri

  1. 13. yüzyılda Anadolu’da yaşamış Mevlâna Celâleddin-i Rumî’nin, didaktik dinî-tasavvufi görüşlerini hikayelerle anlattığı ve Farsça otuz binden fazla dizeden oluşan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Divan-ı Kebir
    • B-) Çarhname
    • C-) Halaik
    • Cevap D-) Mesnevi
    • E-) Salsalname

    Açıklama: Mevlâna Celâleddin-i Rumî’nin (13. yüzyıl) didaktik, dinî-tasavvufi görüşlerini hikayelerle anlattığı ve Farsça otuz binden fazla dizeden oluşan eseri Mesnevî’dir. Metinde “Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî’nin Mesnevisi 1436’da Mesnevî-i Muradiyye adıyla Türkçe’ye tercüme edildi.” bilgisi verilmektedir.

Selçuklu Düşünürleri

  1. “Her ne ararsan kendinde ara, Kudüs’te, Mekke’de, Hac’da değildir”, diyen Selçuklu devri Anadolu bilim ve erdem insanı kimdir?
    • A-) Mevlana
    • B-) Yunus Emre
    • Cevap C-) Hacı Bektaş
    • D-) Ahi Evran
    • E-) Ahmed Yesevi

    Açıklama: Bu tür derin felsefi ve tasavvufi sözler genellikle Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî gibi büyük sufi/düşünürlere atfedilir. Kaynaklarda, Selçuklu dönemi Anadolu’sunda bilim, felsefe ve sanat dünyasında öne çıkan isimler olarak Mevlâna, Yunus Emre, Hacı Bektaş ve Ahi Evran zikredilmektedir.

Selçuklu Ekonomi Politikası

  1. Selçukluların Anadolu’daki fetihlerinde “ekonomi politik” belirleyici bir etmen olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu süreçte Selçukluların başarısında rol oynamış unsurlardan birini göstermektedir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Yollar
    • B-) Büyük çiftlikler
    • C-) Hamamlar
    • D-) Macellum’lar
    • E-) Seküler devlet yapısı

    Açıklama: Sayfa 2’de Selçukluların Anadolu’da Türkleşmeyi başarmasında iktisadi sebeplerin rol oynadığı belirtilmektedir. Selçukluların Anadolu’ya geldiklerinde toprakları vakıflar aracılığıyla halka dağıtması ve serbest ticaretin teşvik edilmesi, bölgeye yerleşen halkın memnuniyetini artırmış ve böylece siyasi ve sosyal yapının da olumlu yönde gelişmesine zemin hazırlamıştır. Bu durum, Selçuklu devlet yapısının temelini güçlendirmiştir.

Selçuklu Eğitimi

  1. Türkiye Selçuklularında ilk medreseler kimin zamanında kurulmuştur?
    • A-) I. Kılıçarslan
    • B-) II. Mesud
    • C-) Alaeddin Keykubad
    • D-) Gıyaseddin Keyhüsrev
    • Cevap E-) II. Kılıçarslan

    Açıklama: Türkiye Selçuklularında ilk medreseler, siyasi istikrarın sağlanması ile kültür faaliyetlerinin başladığı dönemde, II. Kılıçarslan devrinde kurulmuştur. II. Kılıçarslan Konya ve Aksaray’da iki medrese yaptırmıştır (Ünite 6).

Selçuklu Kervansaray Hizmetlileri

  1. Aşağıdakilerden hangisi, Selçuklu dönemi hanlarında hizmet eden görevliler arasında yer almamaktadır?
    • A-) Memurlar
    • B-) Katipler
    • C-) Baytar
    • D-) İmam
    • Cevap E-) Müderris

    Açıklama: Selçuklu döneminde kervansaraylar ticaretin önemli bir ayağıydı ve bu yapılarda tüccarların konaklama ve ticaret yapma imkanları sağlanırdı. Sayfa 2’de geçen kervansaraylar, genellikle hanlar ve pazarlar ile birlikte anılır. Hanlarda kalanlara hizmet eden görevliler arasında kervancı ve bekçi bulunurken, hanın kendisinin bir tüccar ya da yönetici (İlhanlı kontrolünde olmasına rağmen) olması beklenir, ancak ‘kervancıbaşı’ gibi belirli bir unvanlı görevli bilgisi metinde geçmemektedir. Metinde geçen temel unsurlar yollar, kervansaraylar-hanlar, pazarlar ve köprülerdir. Hanlarda kalan tüccarlara hizmet eden görevlilerin spesifik olarak ‘kervancıbaşı’ olduğu bilgisi metinlerde yer almamaktadır.

Selçuklu Kervansarayları

  1. Sefer sırasında ordunun konakladığı, yabancı hükümdarların ağırlandığı ve gerektiğinde hapishane veya sığınak olarak da kullanılan Selçuklu yapılarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Şifahaneler
    • B-) Bimarethaneler
    • C-) Hanlar
    • Cevap D-) Kervansaraylar
    • E-) Vakıflar

    Açıklama: Soru, Selçuklu döneminde ordunun konakladığı, yabancı hükümdarların ağırlandığı, gerektiğinde hapishane veya sığınak olarak kullanılan yapıları sormaktadır. Ünite 6 özetinde, Kervansaraylar/hanlar ticari mekanlar olmanın yanı sıra, ‘hudutlara yakın yerlerde askeri vazifeler de görmüşlerdi’ ve İbn Bibî’nin metinlerinde seferler sırasında zikredildiği belirtilmiştir. Bu, kervansarayların sadece ticaret değil, askeri ve konaklama işlevleri de gördüğünü gösterir.

Selçuklu Ticaret İlişkileri

  1. Sultan I. Alaü’d-Din Keykubad’ın, 1220 tarihli ticari Müsaadename’yi kimlere vermiştir?
    • A-) Cenevizliler
    • B-) Vikingler
    • C-) Pisalılar
    • Cevap D-) Venedikliler
    • E-) Latinler

    Açıklama: Soru, Sultan I. Alaü’d-Din Keykubad’ın 1220 tarihli ticari Müsaadename’yi kimlere verdiğini sormaktadır. Ünite 6 özetinde, ‘1220 tarihinde Venedikliler ile bir ticari antlaşma (Müsaadename) imzalamışlardır.’ denilmektedir. Bu, Selçukluların Venedik ile ticari ilişki kurduğunu gösterir.

Selçuklu sosyal yapısı

  1. Selçuklu kültüründe karşımıza çıkan Yabanlu(ğ) terimi, aşağıdaki kültürel ögelerden hangisine ilişkindir?
    • A-) Yollar
    • B-) Köprüler
    • Cevap C-) Kervansaraylar
    • D-) Hanlar
    • E-) Pazarlar

    Açıklama: Metinde, Selçuklu Devri’nde toprak ve dinin medeni yapıların iki temel esası olduğu belirtilmiştir. Sultanların toprak siyasetleri önemliydi. Süleyman Şah, toprakları halk kitlelerine dağıtarak, hürriyete, adalete ve toprağa kavuşan halkın Selçuklu yönetimini tercih etmesini sağladı. Bu düzenleme, mülkiyet ve toplumsal ilişkiler bağlamında, ‘Yabanlu(ğ)’ teriminin, yani mülkiyetin ve işleyişin temelini oluşturan ekonomik ve toplumsal yapıya ilişkin olduğunu gösterir. (Ancak metinde ‘Yabanlu(ğ)’ terimi doğrudan geçmemektedir. Ancak, bahsi geçen toprak dağıtımı ve vakıf sistemi, sosyal ve ekonomik yapının temelini oluşturur. Sorunun içeriğindeki ‘Yabanlu(ğ)’ terimi, Selçuklu döneminde kırsal alandaki göçebe/yerleşik halkın durumu veya toprak mülkiyeti ile ilişkilidir, bu da doğrudan ‘Din ve Toprak’ (vakıf sistemi) ile bağlantılıdır.)

Selçuklu Şehirleşmesi

  1. 13. yüzyıldaki iktisadî gelişme ortamı içerisinde Anadolu’da ticarî ve sinai faaliyetlerin gelişmesi ile şehirler çok genişlemiş, hatta bazıları var olan surlarının dışına taşmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu kentlerden birine örnek olarak gösterilebilir?
    • Cevap A-) Kayseri
    • B-) Bursa
    • C-) Amasya
    • D-) İstanbul
    • E-) İzmir

    Açıklama: Soru, 13. yüzyılda Selçuklu şehirlerinin büyüyerek surlarının dışına taştığı döneme ait şehir örneğini sormaktadır. Ünite 6 özetinde, Konya, Sivas, Kayseri gibi büyük merkezlerin ‘surlarını aşmıştı’ ve Antalya, Sinop gibi şehirlerin Türkler tarafından kurulduğu veya yeniden düzenlendiği belirtilmektedir. Kayseri, bu dönemin en önemli ve genişleyen merkezlerinden biri olarak açıkça anılmıştır.

İlk Selçuklu Başkenti

  1. 2. Selçuklu Türklerinin, Anadolu’daki ilk başkenti aşağıdaki kentlerden hangisidir?
    • A-) Konya
    • Cevap B-) İznik
    • C-) Söğüt
    • D-) Bursa
    • E-) Sivas

    Açıklama: Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman Şah’tır (1075-1086). Bu dönemde ilk başkent olarak Konya’nın seçildiği ve daha sonra başkentin İznik’e taşındığı (daha sonra Konya’ya geri döndüğü) genel kabul görmekle birlikte, Konya, Selçukluların Anadolu’daki merkezi konumunu erken dönemde simgeler.

Ünite 7

Cumhuriyet Dönemi Müziği

  1. Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyetin ilk yıllarında Batı tekniğiyle işlenerek milli müziği oluşturacak türde müzik türüdür? (2 kez soruldu)
    • A-) Orta Asya Türk müziği
    • B-) Mevlevî müziği
    • Cevap C-) Halk müziği
    • D-) Saray müziği
    • E-) Alaturka müzik

    Açıklama: Tek-parti döneminde sadece Batı tarzda müzik yayını yapan kurumların 1950’lerde Alaturka Türk sanat müziğine de kapılarını açmasıyla radyoda Türk sanat müziği ve Türk halk müziği yayınları artmıştır. Bu, Batı tekniğiyle işlenerek milli müziği oluşturma çabasının bir parçasıdır. Halk müziği, ulusal kimliğin önemli bir parçası olarak daha fazla öne çıkmaya başlamıştır. Doğru kabul edilen şık C şıkkıdır (Halk müziği).

Fatih Dönemi Mimarisi

  1. Osmanlı tarihçisi Halil İnalcık’ın, “sarayın en göze çarpan yeri, Dârul-‘Adl denilen Adalet Kulesi ve Cihânnümâ’dır” diye belirttiği, mutlak iktidarın merkezi durumundaki Fatih Sultan Mehmed dönemi yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Büyük Saray
    • B-) Selimiye Külliyesi
    • C-) Dolmabahçe Sarayı
    • Cevap D-) Topkapı Sarayı
    • E-) Nur-u Osmaniye Külliyesi

    Açıklama: Metinde, Fatih Sultan Mehmed döneminin mimarideki en önemli katkılarından birinin, sultan camilerinin inşası ve imâret (külliye) tasarımı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Topkapı Sarayı’nın bu anlayışın sembolü olduğu ifade edilmektedir. Dârul-‘Adl (Adalet Kulesi) ve Cihânnümâ da Fatih’in mimari faaliyetleri bağlamında önemli yapılardır.

Kanuni Sultan Süleyman Eserleri

  1. “Halk içinde mu’teber bir nesne yok devlet gibi, Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi” dizelerini, “Muhibbi” mahlasıyla yazmış olan Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) II. Murad
    • Cevap B-) Kanuni Sultan Süleyman
    • C-) Fatih Sultan Mehmed
    • D-) Yavuz Sultan Selim
    • E-) Yıldırım Bayezid

    Açıklama: Verilen beyit, Osmanlı padişahlarından Kanuni Sultan Süleyman’ın mahlası olan ‘Muhibbi’ye aittir. Kanuni, klasik dönemde hem devlet yönetimi hem de sanata verdiği önemle tanınır. Beyitteki ‘devlet’ ile ‘sıhhat’ (sağlık) karşılaştırması, Kanuni’nin mutlak iktidarı döneminde dahi sağlığın ve huzurun önceliğine vurgu yaptığını göstermektedir.

Osmanlı Bilim Dalı

  1. 16. Aralarında Davûd Kayserî, Ali Kuşçu, Ali b. Hibetullah, Bahâeddin Âmili, Nasîruddîn-i Tûsî, Başhoca İshak Efendi gibi bilim insanlarının bulunduğu ve Osmanlı kültür yaşamında özellikle günlük hayattaki pratikler bağlamında önemsenen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) Matematik
    • B-) Astronomi
    • C-) Felsefe
    • D-) İlahiyat
    • E-) Mantık

    Açıklama: Bahsedilen bilim insanlarının (Davûd Kayserî, Ali Kuşçu, Başhoca İshak Efendi vb.) arasında yer aldığı ve özellikle matematik, felsefi tavır, astronomi ve arazi ölçümü gibi konuların, günlük hayattaki pratikler bağlamında önemsendiği bilim dalı Matematik’tir. Ünite 7’de, Osmanlı bilim hayatında metafizik, tabiat felsefesi ve mantık yanında matematik alanında çalışmalar yapıldığı ve Başhoca İshak Efendi’nin modern matematiğin önemli temsilcilerinden olduğu belirtilmiştir.

Osmanlı Dini Sanatları

  1. Aşağıdakilerden hangisi, mermer, fildişi, metal, mine, seramik ve mozaik gibi malzemelerden üretilmiş, taşınabilir nitelikte ibadet amacı taşıyan dini konulu resimler olan ikonaların konuları arasında yer almamaktadır?
    • A-) İsa ve Meryem
    • B-) Azizler
    • C-) Meryem’in hayatı
    • Cevap D-) Halktan öyküler
    • E-) Azizlerin hayatı

    Açıklama: İkonalar, dini konulu, taşınabilir ibadet resimleridir ve İsa, Meryem, Azizler ve Azizlerin yaşamlarını canlandırırlar (Sayfa 2). Seramikler ise halkın ekonomik çizgisine göre şekillenmiş, depo ve mutfak gereçleri olarak kullanılan kaplardır (Sayfa 2). Dolayısıyla, seramik üretimi ikonaların konusu arasında yer almaz.

Osmanlı Edebiyatı

  1. Aşağıdakilerden hangisi dini el yazmaları arasında yer almaz?
    • A-) Oktateuch
    • B-) Mezmurlar
    • C-) Meseller
    • D-) Evangeliar
    • Cevap E-) Kronik

    Açıklama: Osmanlı klasik edebiyatında dîvan, hamse, mesnevi, tefsir, hadis, fıkıh gibi dini kitaplar; kısasü’l-enbiya, tezkiretü’l-evliya, menâkıb-nâmeler, hikâye, destâni eserler ve manzum tarihler gibi türler yer almaktadır. Tezkiretü’l-evliya ve menâkıb-nâme türleri dini/tasavvufi konulu eserlerdir. Ancak, ‘kırk hadisler’ de dini bir eser türü iken, ‘Halk Tiyatrosu Geleneği’ ile ilgili oyunlar (kukla, karagöz, ortaoyunu) sahne sanatları başlığı altında yer alır ve bunlar dini içerikli olmaktan çok dünyevi/popüler eğlence türleridir. Metinde, halk tiyatrosu oyunlarının (kukla, Karagöz, Ortaoyunu) sahne sanatları altında yer aldığı ve bunların geleneksel gösteri türleri olduğu belirtilirken, dini el yazmaları arasında sayılan Tevrat, Kuran ve İncil gibi eserlerden bahsedilmemiştir. Seçeneklerde dini yazmalar arasında sayılmayan tür, tiyatro oyunlarıdır (Ünite 7).

Osmanlı Kültürü ve Mevlevilik

  1. 9. “Âyin-i şerîf, gazeller ve mi’râciyyeler”, Mevleviliğin Selçuklu devrinden günümüze etkisi devam eden hangi unsuruna ilişkindir?
    • A-) İlahiyat
    • B-) Fıkıh
    • C-) Hat Sanatı
    • D-) Felsefe
    • Cevap E-) Müzik

    Açıklama: Mevlâna Celaleddin Rûmî, Osmanlı kültüründe bilim, felsefe ve sanat alanında öne çıkan bir isimdir. Özellikle onun kurucusu olduğu Mevlevilik, törensel uygulamalarıyla günümüze kadar gelmiştir. Metinde Mevlâna’nın ‘bilim hayatı kadar sonrasına tesir eden bir sanat anlayışının ve sonraki devirlerde kurulan Mevlevihanelerde icra edilen musiki ile’ kültüre katkı sağladığı belirtilmektedir. Bu bağlamda “Âyin-i şerîf, gazeller ve mi’râciyyeler” gibi unsurlar, Mevleviliğin müziksel ve törensel yönüyle doğrudan ilişkilidir.

Osmanlı Mimarisi Dönemleri

  1. Aşağıdaki saraylardan hangisi Tanzimat döneminde inşa edilmiştir?
    • A-) Çırağan Sarayı
    • B-) Eski Saray
    • C-) İshak Paşa Sarayı
    • D-) Topkapı Sarayı
    • Cevap E-) Dolmabahçe Sarayı

    Açıklama: Tanzimat dönemi, Batılılaşma ve yenileşmenin hızlandığı dönemdir. Dolmabahçe Sarayı, 19. yüzyılda inşa edilen ve Batılılaşmanın mimarideki yansımasını gösteren önemli bir yapıdır. Diğer şıklardaki yapılar (Topkapı Sarayı, Süleymaniye Külliyesi, Selimiye Kışlası) önceki dönemlere aittir.

Osmanlı Müziği

  1. Diyarbakır Surları Türk ve Yunus Emre’nin divanında geçen, Türk müziğinin bilinen en eski çalgıları arasında yer alan müzik aleti aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Ney
    • B-) Kanun
    • C-) Tambur
    • Cevap D-) Kopuz
    • E-) Ud

    Açıklama: Metinde, Osmanlı müziğinin temellerinin Orta Asya’ya dayandığı, ancak süreç içerisinde kısmen Arap ve İran müziğinin de etkisinde kaldığı belirtilmektedir. 16. yüzyılda Selçuklu izleri taşıyan bazı eserlerde, özellikle Anadolu’da yapılmış olan eserlerde, hayvan figürlerinin (kartal, aslan, fil, grifon, sfenks) bulunduğu tekstillerden bahsedilse de, müzik aleti olarak Diyarbakır Surları ile doğrudan ilişkilendirilen bir çalgı adı geçmemektedir. Ancak, Osmanlı müziğinin Klasik döneminde Mimar Sinan’ın eserlerinde (Süleymaniye ve Selimiye Külliyeleri) çini ve seramik sanatının öne çıktığı belirtilmiştir. Soru, Diyarbakır Surları ile müzik aletini bağlamaktadır. Metinde Diyarbakır Surları ile ilgili herhangi bir müzik aleti bilgisi bulunmamaktadır. Ancak, Divan Edebiyatı’nda yer alan müzik terimleri ve tiyatro oyunlarından bahsedilmiştir (Ünite 7).

  2. Batı musikisinin icralarını durdurarak eski saray eğlencelerini tekrar canlandıran; ortaoyunu, tulûat gibi geleneksel gösteri sanatlarına önem veren Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Abdülaziz
    • B-) Abdülmecid
    • C-) II. Abdülhamid
    • D-) II. Mahmud
    • E-) III. Selim

    Açıklama: Soru, Batı müziği icralarını durdurup ortaoyunu ve tulûat gibi geleneksel gösteri sanatlarına yönelen Osmanlı padişahını sormaktadır. Ünite 7 özetinde, ‘Batı musikisinin icralarını durdurdu. Eski saray eğlenceleri tekrar canlandırıldı. Ortaoyunu, tulûat gibi geleneksel gösteri sanatlarına önem verildi.’ ifadesi Sultan Abdülaziz dönemi için verilmiştir.

Osmanlı Sahne Sanatları

  1. Seyirlik sanatlarda bir topluluk önünde hikâye anlatan ve canlandıran kişiye ne ad verilir?
    • Cevap A-) Meddah
    • B-) Kuklacı
    • C-) Karagöz
    • D-) Köçek
    • E-) Çengi

    Açıklama: Seyirlik sanatlarda bir topluluk önünde hikâye anlatan ve canlandıran kişiye ‘meddah’ adı verilir. Bu tür, Halk Tiyatrosu geleneği altında yer alır. (Ünite 7, Sayfa 4, Sahne Sanatları paragrafı).

Osmanlı Sanat ve Padişahlar

  1. Pisanello’nun öğrencisi, Venedikli sanatçı Costanzo’yu İstanbul’a davet ederek ona büst portresinin yer aldığı madalyonu yaptıran Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) II. Selim
    • Cevap B-) Fatih Sultan Mehmet
    • C-) II. Bayezid
    • D-) Yavuz Sultan Selim
    • E-) Kanuni Sultan Süleyman

    Açıklama: Pisanello’nun öğrencisi Costanzo’yu İstanbul’a davet eden ve büst portreli madalyon yaptıran padişah Fatih Sultan Mehmed’dir (Ünite 7, Sayfa 2). Fatih döneminde Batı kültürü ve sanatına ilgi artmıştır; Gazel ve kaside ön plana çıkmış, aynı zamanda yabancı sanatçılar davet edilmiştir.

Osmanlı Tekstil Sanatı

  1. Orta Bizans Dönemi tekstilinde Sasani Pers üslubu olarak adlandırılmış kumaşlar da kullanılmıştır. Bu kumaşlarda genellikle madalyonlar içerisinde aslan, kartal, fil, sfenks ve grifon gibi hayali yaratıkların tasvirleri görülmektedir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) Gamayun
    • B-) Dragon
    • C-) Satir
    • D-) Yılan
    • Cevap E-) Grifon

    Açıklama: Metne göre, Orta Bizans Dönemi tekstilinde Sasani Pers üslubu olarak adlandırılan kumaşlarda madalyonlar içinde aslan, kartal, fil, grifon gibi yaratıkların tasvirleri görülür. Parantez içinde aslan, kartal ve fil zaten verilmiştir. Eksik olan yaratıklar arasında sfenks ve grifon bulunmaktadır. Şıklarda verilenlerden sfenks ve grifon bu tasvirlerin bir parçasıdır.

Osmanlı Yenileşme Dönemi Sanatı

  1. Aşağıdakilerden hangisi, 19. yüzyıl Osmanlı yenileşme hareketinin ortaya çıkardığı ve öncülüğünü Sultan Abdülaziz’in yaptığı sanat dalıdır?
    • A-) Çinicilik
    • B-) Tiyatro
    • C-) Resim
    • D-) Opera
    • Cevap E-) Heykel

    Açıklama: Osmanlı yenileşme hareketlerinin başladığı 18. yüzyıl sonları ve özellikle Tanzimat dönemiyle Batı etkisi belirginleşmiştir. Heykel sanatı, bu yenileşme sürecinin bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve öncülüğünü Sultan Abdülaziz yapmıştır. Metinde, “Heykel, 19. yüzyıl Osmanlı yenileşme hareketinin ortaya çıkardığı bir sanat dalıdır. Bu sanat dalına saray ve Sultan Abdülaziz öncülük etmiştir.” bilgisi yer almaktadır.

Osmanlı Yenileşme Hareketi

  1. 15. Osmanlı Devleti’nde idari yapıdan gündelik hayata, Batı kültürünün topluma nüfuz etmeye başladığı ve dolayısıyla ilk bilinçli Batılılaşma ya da yenileşme hareketi kabul edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tanzimat
    • B-) I. Meşrutiyet
    • C-) II. Mahmud Reformları
    • Cevap D-) Lale Devri
    • E-) II. Meşrutiyet

    Açıklama: Osmanlı’da Batı kültürünün topluma nüfuz etmeye başladığı ve yenileşme hareketinin başlangıcı kabul edilen dönem Lale Devri’dir (1718-1730). Ünite 7’de, Tanzimat öncesi Batılılaşma etkilerinin ilk somut örnekleri Lale Devri’nde görüldüğü ve mimaride, sanatta Batı’ya açılmanın başladığı belirtilmektedir.

Osmanlı ipekli kumaşları

  1. Renk açısından; “darçın?”, “sürma?”, “tufeg?” ve teknik açıdan; “seraser” ve “kemhayi” terminolojisi, aşağıdaki Osmanlı güzel sanatlarından hangisine ilişkindir? (2 kez soruldu)
    • A-) Seramik
    • Cevap B-) İpek kumaşlar
    • C-) Hattat
    • D-) Çinicilik
    • E-) Resim

    Açıklama: Metinde, ‘Osmanlı İpek Kumaşları’ başlığı altında, Osmanlı yönetici elitinin kültürü içerisinde ipekli kumaşların önemli yer tuttuğu belirtilmektedir. ‘Seraser’ ve ‘kemhayi’ desenli kumaşlar, Bursa ve İstanbul’daki atölyelerde dokunuyordu. ‘Darçın’ ve ‘sürma’ gibi renk terimleri, ipekli kumaş desenleri veya renkleri ile ilgili olabilirken, ‘tufeg’ terimi de bu bağlamda değerlendirilebilir. Bu terimler, Osmanlı’da gelişen ipekli kumaş sanatına ilişkindir.

Selçuklu Komşuları

  1. Selçuklu devrinde Kırım’ın fethi ile Sinop’a yerleştirilen Türkler kimlerdir?
    • A-) Peçenekler
    • Cevap B-) Kıpçaklar
    • C-) Türkmenler
    • D-) Avarlar
    • E-) Uzlar

    Açıklama: Soru, Selçuklu Devri’nde Kırım’ın fethi ile Sinop’a yerleştirilen Türk topluluğunu sormaktadır. Ünite 7’de, Bizans’ın komşularının sayıldığı kısımda, Selçukluların komşuları arasında ‘Kuzeyli Türk komşuları Hunlar, Göktürkler, Avarlar, Bulgarlar, Hazarlar, Peçenekler, Oğuzlar, Kıpçaklar, Tatarlar’ olarak listelenmiştir. Selçuklular Anadolu’yu Türkleştirirken Kıpçaklar ve Peçenekler gibi Türk topluluklarıyla karşılaşmış ve yerleşmişlerdir. Kırım’ın fethi ve Sinop’a yerleşme genellikle Kıpçak/Kuman/Uzların bölgedeki hareketleriyle ilişkilidir.

Yirmidört Sekizinci Yüzyıl Elçisi

  1. Paris elçiliği görevinde bulunan, 1721 yılında ülkeye dönüşünde gözlemlerini Paris Sefaretnamesi adlı eserinde Osmanlı yönetici elit ve aydınlarına aktaran devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Vasıf Efendi
    • B-) Halet Efendi
    • Cevap C-) Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi
    • D-) Ahmet Resmi Efendi
    • E-) Ebubekir Ratib Efendi

    Açıklama: Paris elçiliği görevinde bulunan ve gözlemlerini ‘Paris Sefaretnamesi’ adlı eserde toplayan devlet adamı Yirmidört Sekizinci Yüzyıl döneminde yaşamış olan Yusuf Agâh Efendi’dir.

Ünite 8

1950-1970’ler Kültür

  1. 1950 ve 1970’li yıllarda, müzik ve sinema alanlarındaki gelişmelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
    • A-) Her iki alanda, biçim ve içerik açısından farklılaşma görülmüştür.
    • B-) Her iki alanda ortaya çıkan türler, dönemin toplumsal, siyasal ve ekonomik değişimini yansıtmıştır.
    • C-) Her iki alandaki gelişmeler, dışarıdan gelen akımlardan etkilenmiştir.
    • D-) Her iki alandaki gelişmeler, çoğulcu bir kültür-sanat hayatının oluşmasının örnekleri olarak görülebilir.
    • Cevap E-) Her iki alandaki gelişmeler, erken Cumhuriyet dönemi kültür hayatının tüm özelliklerini yansıtmıştır.

    Açıklama: Metne göre, 1950’lerde başlayan kültürel değişim yönünü açıklamak için sinema iyi bir örnektir ve 1950’lerde Hollywood yapımı filmler büyük ilgi görmüştür. Ayrıca, 1970’li yıllarda Anadolu pop-rock müziğinin toplumsal meseleleri temel aldığı ve politik/protest müzik akımının yaygınlaştığı belirtilmiştir. Metinde, ‘1970’li yılların oldukça politize ortamında politik ya da protest müzik akımının yaygınlık kazanmaya başlamasıydı’ ifadesi yer almaktadır. Müzikteki gelişmeler arasında Anadolu-pop/rock ve aranjman şeklinde Türkçe sözlü hafif Batı müziği yeni tür müziğin açık örnekleri olmuşlardır. Bu, politize ortamın öncesinde ya da eş zamanlı olarak gerçekleşen bir gelişimdir. Sinemada ise 1960’larda toplumsal gerçekçilik akımının etkisiyle bir sıçrama yaşandığı belirtilmiştir. İfade, 1950 ve 1970’li yılların müzik ve sinema gelişimlerini genellemektedir. İfadelerden herhangi biri doğrudan ‘yanlış’ olarak nitelendirilemez; hepsi dönemin kültürel atmosferini yansıtır. Ancak, genellikle bu dönemde müzikte ‘arabesk’ türünün de popülerleştiği bilinmektedir. Metin, Anadolu-pop/rock ve aranjman müziği ile politik müziği vurgulamaktadır. Eğer bir yanlış varsa, o da ‘Müzik alanında kayda değer diğer bir gelişme, 1970’li yılların oldukça politize ortamında politik ya da protest müzik akımının yaygınlık kazanmaya başlamasıydı.’ ifadesinin sinema ile birleştirilerek genel bir yanlış yargı oluşturulması olabilir, ancak metin içerisinde açıkça yanlış olan bir bilgi bulunmamaktadır. En uygun yanlış ifadeyi bulmak için seçenekler arasında en az desteklenen veya çelişen ifade aranmalıdır. Sinemada 1960’larda toplumsal gerçekçilik akımı varken, müzikte politik/protest akım 1970’lerde daha belirginleşmiştir. Eğer seçenekler olsaydı daha kesin konuşulurdu. Verilen metinlere göre, müzikteki politizasyonun 1970’lerde başladığı bilgisi doğruyken, sinemada toplumsal gerçekçilik akımının 1960’larda sıçrama yaptığı bilgisi de doğrudur. Tüm ifadeler metinle uyumludur, bu tür sorularda genellikle sorunun formatında bir yanlışlık olabilir. Ancak, sinemada 1970’lerde televizyonun yaygınlaşmasıyla sektörün kitlesel eğlence olarak yayılması olumsuz etkilenmiştir, bu da bir gelişme değil, bir olumsuz etkidir. Eğer şıklardan biri ‘1970’lerde sinema kitlesel bir eğlence olarak zirveye ulaştı’ olsaydı yanlış olurdu. Metindeki ifadelere sadık kalınırsa, hepsi doğrudur. Ancak, müzikteki politizasyonun ağırlıklı olarak 1970’lerde başlaması, 1960’larda rock’n’roll/twist’in popülerleşmesiyle karşılaştırıldığında, bu iki alanın gelişim evreleri farklıdır. Bu soruda en çok yanıltıcı olabilecek nokta, müzikteki ana akımın zamanlamasıdır. Politize ortamın 1970’lerde başlaması ifadesi doğru kabul edilirse, diğerleri de doğrudur.

1950-70 kültürel değişim

  1. Devletin kültür alanına müdahalesinin gevşediği 1950’li ve 60’lı yıllarda, müzik ve mimariyle birlikte kültürel değişimi en açık biçimde gösteren kurum olarak ortaya çıkan kurum aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
    • A-) Tiyatro
    • B-) Resim
    • Cevap C-) Sinema
    • D-) Opera
    • E-) Heykel

    Açıklama: Metinde, 1950’ler ve 60’larda devletin kültür alanına müdahalesinin gevşediği, Amerikanlaşma ve kırdan kente göçün etkisiyle kültürel gelişmelerin yaşandığı belirtilmektedir. Müzik, sinema ve mimari bu değişimin ana alanlarıdır. Mimarlık alanında, 1950’li yıllardan itibaren Amerikanlaşmanın etkisiyle ortaya çıkan ve uluslararası üslubu simgeleyen yapılara örnek olarak Hilton Oteli ve Belediye Sarayı gösterilmiştir. Sinemada ise Hollywood yapımı filmlerin ön plana çıktığı vurgulanmıştır. Müzikte ise Anadolu pop-rock ve arabesk gibi yeni türlerin ortaya çıktığı ifade edilmiştir. Bu dönemde kültürel değişimi somutlaştıran, Batı tarzı yeni kurumların hızla inşa edildiği mimari (şehir planlaması/yapıları) ve müzik/sinema gibi popüler kültür alanlarındaki değişimler, genel olarak bu dönemin ana temalarıdır.

Batılı Tiyatro Nedenleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Metin And’a göre, Batı’dan alınan yeni tiyatro anlayışının benimsenmesi ve yerleşmesinde etken rol oynayan nedenlerden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Azınlıklar
    • Cevap B-) Taşrada yaşayan halk
    • C-) İlk Türkçe oyunlar
    • D-) Yüksek devlet görevlileri
    • E-) Yabancı topluluklar

    Açıklama: Metin, Batı tiyatrosunun benimsenmesinde yerli geleneklerin (Halk Tiyatrosu, Ortaoyunu) ve kültürel etkileşimlerin rolünden bahseder. Ancak, ‘Batılılaşma’ odaklı bir dönüşümün temelinde, devletin önayak olduğu yenilikler ve modernleşme arayışı yatar. Metinde, ‘Köyden kente göç olgusu’nun tiyatro üzerindeki etkisinden bahsedilse de, bunun doğrudan Batı tiyatrosunun benimsenmesinde rol oynayan nedenlerden biri olarak değil, genel kültürel değişimin bir sonucu olarak verilmesi daha uygundur.

Cumhuriyet Dönemi Mimari

  1. Aşağıdakilerden hangisi mimari biçim olarak, güç, ciddiyet ve devlet otoritesini simgeleyen yapılardan biridir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) TBMM Binası
    • B-) Çankaya Cumhurbaşkanlığı Köşkü
    • C-) Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü
    • D-) Merkez Bankası Binası
    • E-) Musiki Muallim Mektebi

    Açıklama: Soru, güç, ciddiyet ve devlet otoritesini simgeleyen mimari yapıyı sormaktadır ve cevap olarak TBMM Binası işaretlenmiştir. Ünite 8 özetinde, ‘Mimari anlatımında, ilk kez Cumhuriyetle gelen ve çağdaş uygarlık düzeyini yansıtan bir anlatımın ortaya konması amaçlanmıştır.’ denilmekte ve mimarinin yeni ulus yaratma aracı olduğu belirtilmektedir. TBMM Binası (İkinci Ulusal Mimarlık Akımı ürünü), yeni devletin ve cumhuriyetin gücünü ve otoritesini simgeleyen en önemli yapılardan biridir.

Cumhuriyet Eğitimi ve Köy Enstitüleri

  1. Erken Cumhuriyet döneminde, kırsal alana rejimin yeni değerlerini götürmek ve öğretmen eksikliğini gidermek için uygulanan çözüm aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Köy Enstitüleri
    • B-) Halkevleri
    • C-) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
    • D-) Üniversite reformu
    • E-) Mahalle Mekteplerinin kapatılması

    Açıklama: Cumhuriyetin ilk yıllarında, Batılılaşma ve ulus-inşa hedefleri doğrultusunda, özellikle kırsal alanda rejimin yeni değerlerini yaymak ve öğretmen eksikliğini gidermek amacıyla hareket geçilmiştir. 1940 yılında kurulan Köy Enstitüleri, bu amaca hizmet etmek için kurulmuş, tarım, zanaatkârlık, teknik beceriler ile kültür derslerinin eşit ağırlıkta olduğu bir müfredatla yetişmiş öğretmenler yetiştirmeyi hedeflemiştir.

Cumhuriyet Mimarlığı

  1. Aşağıdakilerden hangisi Ankara’nın erken Cumhuriyet dönemindeki imarında iz bırakan mimarlardan biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Ernst Egli
    • B-) Herman Jansen
    • Cevap C-) Heinrich Krippel
    • D-) Clemens Holzmeister
    • E-) Theodor Post

    Açıklama: Ankara’nın erken Cumhuriyet dönemindeki imarında iz bırakan mimarlar arasında Alman ve Avusturyalı mimarlar Theodor Post, Ernst Egli, Clemens Holzmeister ve Herman Jansen’in adları geçmektedir (Ünite 8, s. 2). Seçeneklerde adı geçmeyen kişi bu listede yer almayan olmalıdır. Verilen seçenekler arasında, bu listede adı geçmeyen kişi (varsayımsal olarak) sorunun bağlamına en uygun olmayan olacaktır. Eğer soruda verilen seçenekler olsaydı, listede olmayan kişi seçilirdi. Ancak seçenekler verilmediği için, metinde adı geçenler (Post, Egli, Holzmeister, Jansen) dışındaki bir mimarın doğru cevap olduğu varsayılır.

Cumhuriyet dönemi müzik eğitimi

  1. Aşağıdakilerde hangisi, Erken Cumhuriyet döneminde müzik alanında bir dönüm noktası olarak ortaya çıkmış ve daha sonra Ankara Devlet Konservatuvarına dönüşmüş kurumdur? (3 kez soruldu)
    • Cevap A-) Musiki Muallim Mektebi
    • B-) Darü’l-Elhan
    • C-) Darü’l-Bedayi
    • D-) Mızıka-i Hümayun
    • E-) Riyaseti Cumhur Musiki Heyeti

    Açıklama: Metinde, Cumhuriyetin kurulduğu 1923 yılında müzik alanında eğitim veren iki resmi kuruluştan ilkinin Konservatuvar (Darü’l-Elhan) olduğu belirtilmiştir. Daha sonra, Ankara Devlet Konservatuvarına dönüşecek olan kurumun Musiki Muallim Mektebi’nin 1924 yılında açılması, müzik alanında bir dönüm noktası olarak ifade edilmiştir.

Cumhuriyet Öncesi Kültürün Temeli

  1. 7. Cumhuriyet dönemine gelinceye değin devletin, merkezden belirlenen bir kültür politikası oluşturmadığı dönemde, ağırlıklı olarak tarımla uğraşan toplumun kültürel özelliklerini belirleyen temel öge aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
    • A-) Ekonomi
    • B-) Hukuk
    • C-) Edebiyat
    • D-) Tarih
    • Cevap E-) Din

    Açıklama: Cumhuriyetin kurulduğu yıllarda (1920’ler), toplumun büyük çoğunluğu kırsalda ve tarımla uğraşıyordu. Devlet, merkezden kültür politikası oluşturmadan önce, toplumun kültürel özelliklerini belirleyen temel unsur, geleneksel yapının devamı olarak görülen ‘Din’ olmuştur. (Tarikatlar ve tekkeler Müslüman halk için önemliydi.)

Erken Cumhuriyet Sanatı

  1. Bedri Rahmi Eyüboğlu, Cemal Tollu, Sabri Berkel, Zeki Kocamemi, Ali Çelebi, Nurullah Berk ve Zeki Faik gibi isimlerden söz eden bir makale erken Cumhuriyet Dönemi’ndeki hangi sanat alanına ilişkindir?
    • Cevap A-) Resim
    • B-) Klasik müzik
    • C-) Opera
    • D-) Heykel
    • E-) Tiyatro

    Açıklama: Sayfa 2’de, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Cemal Tollu, Sabri Berkel, Zeki Kocamemi, Ali Çelebi, Nurullah Berk ve Zeki Faik gibi isimler, 1930’larda Ankara’da kurulan Güzel Sanatlar Akademisi’nin mimarlık, şehircilik, resim ve heykel gibi dallarda Batı tarzında sistemi öğretmek amacıyla kurulan Sanayi-i Nefise Mektebi’nin (sonradan Güzel Sanatlar Akademisi) öğretim kadrosundan bahsedilirken, bu isimler özellikle Resim-Heykel alanındaki gelişmeleri temsil ederler.

Erken Cumhuriyet kentleşmesi

  1. Ankara dışında, Erken Cumhuriyet dönemindeki büyük ölçekli kentlerin modernizasyonuna örnek olabilecek diğer kent olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
    • A-) Bursa
    • B-) Trabzon
    • C-) İstanbul
    • D-) Adana
    • Cevap E-) İzmir

    Açıklama: Metinde, Ankara’nın 1923’te başkent seçilerek modern bir kent olarak kurulması ve geliştirilmesinin Cumhuriyet rejiminin başlıca amaçlarından biri olduğu belirtilmiştir. Ankara dışında kent planlaması ve mimarî alanında Avrupalı mimarlar davet edilmiştir. Bu bağlamda, mimari anlatımın Batılı ve modern bir ulus yaratma aracı olarak kullanıldığı ve bu amaçla kentlerin imar yasalarının çıkarıldığı ifade edilmiştir. Ankara dışındaki diğer bir büyük kentleşme ve modernleşme örneği olarak, metin içerisinde belirli bir kent adı direkt olarak bu bağlamda (Ankara ile eşdeğer) verilmemiştir; ancak Erken Cumhuriyet döneminde kentlerin imarı ve planlamasına önem verildiği vurgulanmıştır. (Ankara ile birlikte anılan diğer şehirler genellikle kültürel etkinlik merkezleri veya farklı dönemlere ait örneklerdir. Verilen metin parçalarında Ankara’dan sonra doğrudan ‘modernleşme’ bağlamında bir başka kent adı verilmemiştir, bu nedenle sorunun kesin bir cevabını metinden çıkarmak zordur. Ancak genellikle İstanbul, yeni başkent seçilmese de kültürel ve ekonomik merkez olarak öne çıkmıştır. Fakat metin sadece Ankara’nın modernleşmesine odaklanmıştır. Bu durumda en yakın ilikili olabilecek yerler; kültürel değişimlerin ve mimari yeniliklerin yoğun yaşandığı eski başkent İstanbul veya sanayi merkezi olan İzmir olabilir, ancak metin kesin bir eşleşme sunmamaktadır. Sorunun cevabının metinde açıkça belirtilmediği varsayılırsa en mantıklı şık, kültürel ve siyasi olarak en önemli ikinci şehir olan İstanbul’dur, zira yeni mimari akımından bahsedilmiştir.)

Ünite Diğer

  1. Kayseri Fraktin Anıtı’nda tasvirleri yer alan kral ve kraliçe aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Tudhaliya-Nikalmati
    • B-) Arnuwanda-Aşmunikal
    • Cevap C-) Hattuşili-Puduhepa
    • D-) II. Murşili-Gasuliwiya
    • E-) Şuppiluliuma-Babilli Tavananna